Türkiye’nin güneş enerjisinde henüz yeterince değerlendiremediği en büyük alanlardan biri bina çatıları. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) Türkiye Enerji Politikaları İncelemesi Raporu’na göre ülkedeki çatılarda yaklaşık 120 gigavatlık güneş enerjisi kurulum potansiyeli bulunuyor.
Bu kapasitenin tamamının devreye alınması halinde Türkiye’nin toplam elektrik talebinin yaklaşık yüzde 45’i çatılardan karşılanabilir. Potansiyelin en yüksek olduğu iller ise İzmir, İstanbul ve Ankara olarak sıralanıyor.
Elektrik tüketildiği yerde üretilebilir
Çatı tipi güneş sistemlerinin yaygınlaşması, büyük santrallerden farklı olarak elektriğin tüketildiği noktada üretilmesine imkan sağlıyor.
Haneler ve işletmeler kendi elektriğinin bir bölümünü üretirken ihtiyaç fazlasını sisteme verebiliyor. Dağıtık üretim modeli aynı zamanda merkezi elektrik sistemine bağımlılığı azaltarak şebekenin dayanıklılığını artırabiliyor. Özellikle deprem gibi afetlerde merkezi şebekede yaşanabilecek kesintiler düşünüldüğünde, çatı sistemleri enerji arz güvenliği açısından da önem taşıyor.
Büyük potansiyelin önünde izin engeli
Ancak 120 gigavatlık potansiyelin hayata geçirilmesinin önünde önemli bir sorun var: kurulum süreçleri. IEA raporuna göre birden fazla kurumdan onay gerektiren süreç başvurudan kuruluma kadar 27 haftaya uzayabiliyor.
GENSED Genel Sekreteri Hakan Erkan ise mevcut uygulamada bazı izin süreçlerinin 8 ay ile 1 yıl arasında sürebildiğine dikkat çekiyor. Erkan’a göre özellikle konutlarda 25 kilovatın altındaki sistemlerde prosedürlerin önemli ölçüde basitleştirilmesi gerekiyor.
Çatılarda 10 gigavatlık yeni hedef
Türkiye, rüzgâr ve güneşte 2035 hedeflerine ulaşmak için izin süreçlerini kısaltmaya yönelik adımlar da atıyor. 2025’te yapılan düzenlemeyle büyük ölçekli rüzgâr ve güneş santrallerinde yaklaşık 48 ayı bulan izin süreçlerinin 18 aya kadar indirilmesinin önü açıldı.
Enerji sistemine kazandırılması planlanan 35 gigavatlık esnek kapasitenin 10 gigavatının depolamayla birlikte çatı tipi güneş sistemlerinden gelmesi öngörülüyor.
Güneş enerjisi halihazırda lisanssız elektrik üretiminde açık ara ilk sırada. 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 23 gigavatlık fotovoltaik güneş kapasitesi, Türkiye’nin lisanssız elektrik üretim kapasitesinin yüzde 97’sini oluşturdu.
Çatılardaki potansiyelin daha büyük ölçekte kullanılması için ise izinlerin kolaylaştırılmasının yanı sıra şebeke altyapısının güçlendirilmesi, depolama yatırımları ve finansman imkanlarının artırılması gerekiyor.