Türkiye’de ev satın almak isteyenler için konutun fiyatı ve konumu kadar deprem güvenliği de belirleyici hale geldi. Özellikle deprem riski yüksek bölgelerde “Bina kaç yıllık?” sorusu tek başına yeterli değil.
Bir yapının deprem performansını değerlendirmek için binanın taşıyıcı sistemi, zemin koşulları, yapı projesi, kullanılan malzemeler ve geçmişte yapılan müdahaleler birlikte incelenmeli. Dışarıdan bakıldığında yeni veya bakımlı görünen bir binanın teknik açıdan güvenli olduğu varsayılmamalı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı da bina riskinin belirlenmesi için teknik inceleme yapılması gerektiğini belirtiyor. İstanbul’daki hızlı tarama çalışmalarında binalardan toplanan veriler analiz edilerek deprem güvenliği açısından risk seviyeleri ortaya konulabiliyor.
Ev alırken deprem riski nasıl araştırılır?
Binanın yaşı tek başına yeterli mi?
Hayır. Bina yaşı önemli bir gösterge olabilir ancak tek başına yapının güvenli veya riskli olduğunu kanıtlamaz.
Daha eski bir bina güçlendirilmiş olabilir. Buna karşılık daha yeni bir yapıda proje veya uygulama kaynaklı sorunlar bulunabilir.
Taşıyıcı sisteme müdahale edilmiş mi?
Kolon ve kirişlerde yapılan değişiklikler ciddi risk oluşturabilir. Özellikle dükkân açılması sırasında kolonların kesilmesi, kolonların zayıflatılması veya taşıyıcı sistemde izinsiz değişiklik yapılması önemli bir uyarıdır.
Bu nedenle satın alma öncesinde binanın teknik geçmişinin incelenmesi gerekir.
Risk tespiti nasıl yapılır?
6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti, Bakanlık tarafından lisanslandırılmış kuruluşlar aracılığıyla gerçekleştirilebiliyor. Üstelik risk tespiti yaptırmak için tüm maliklerin birlikte hareket etmesi gerekmiyor; maliklerden birinin başvurusu ile süreç başlatılabiliyor.
Riskli yapı raporuna itiraz edilmesi halinde ise mevzuatta belirtilen süreler içerisinde başvuru yapılabiliyor. Bakanlık kaynaklarında riskli yapı tespitine karşı 15 günlük itiraz süresi belirtiliyor.
Ev alırken hangi belgeler incelenmeli?
Yapı ruhsatı, iskân belgesi, mimari ve statik projeler, varsa güçlendirme belgeleri ve geçmişte hazırlanmış teknik raporlar incelenmeli.
Ayrıca binanın bulunduğu bölgenin zemin özellikleri de değerlendirmeye alınmalı.
Sonuç
Depreme dayanıklı ev ararken yalnızca “yeni bina” ifadesine güvenmek doğru değil. Konut satın almadan önce teknik inceleme yaptırmak, sonradan ortaya çıkabilecek çok daha büyük maliyetlerin önüne geçebilir.
Özellikle deprem riski yüksek bölgelerde birkaç günlük ekspertiz araştırması, yıllarca sürecek bir konut kararından daha değerlidir.