Tarım-ÜFE ekimde yüzde 9,69’a geriledi, turunçgilde sert düşüş

Emlak Manşet
5 Min. Okuma

Tarlada üreticinin eline geçen fiyatlardaki artış hız kesmeye devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 17 Kasım 2026’da yayımladığı verilere göre Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 1,02, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 9,69 arttı. Eylülde yüzde 12,93 olan yıllık artış oranı böylece bir ayda 3,24 puan geriledi.

Endeks, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 8,12, on iki aylık ortalamalara göre ise yüzde 27,64 yükseldi. On iki aylık ortalamadaki artışın hâlâ yüksek görünmesi, geçmiş aylardaki güçlü fiyat artışlarının etkisini taşıyor; son aylık ve yıllık rakamlar ise üretici fiyatlarında belirgin bir yavaşlamaya işaret ediyor.

Eylüldeki düşüşün ardından ılımlı artış

Tarım-ÜFE eylül ayında aylık bazda yüzde 1,99 gerilemişti. Ekimde yeniden artıya geçse de yüzde 1,02’lik aylık yükseliş, aynı ay tüketici fiyatlarında görülen artışın oldukça altında kaldı. TÜİK verilerine göre tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ekimde aylık yüzde 2,58, yıllık yüzde 29,77 artmıştı. Buna göre ekim ayında tarımsal üretici fiyatlarındaki yıllık artış, genel tüketici enflasyonunun yaklaşık 20 puan gerisinde kaldı.

Bu fark, tarladan sofraya uzanan zincirde üretici fiyatlarının tüketiciye yansıyan fiyatlara göre çok daha yavaş arttığını gösteriyor. Ancak üretici fiyatlarındaki gevşemenin market raflarına ne ölçüde ve ne kadar sürede yansıyacağı; nakliye, enerji, işçilik ve aracı maliyetleri gibi pek çok kaleme bağlı bulunuyor.

Sektörlerde ayrışma

Sektörler bazında bakıldığında ekimde bir önceki aya göre tarım ve avcılık ürünleri ile ilgili hizmetlerde yüzde 1,13’lük artış kaydedildi. Buna karşılık ormancılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde yüzde 0,37, balık ve diğer balıkçılık ürünleri ile su ürünleri grubunda yüzde 0,75 düşüş yaşandı.

Ana gruplardaki tablo daha da ayrışık. Tek yıllık, yani uzun ömürlü olmayan bitkisel ürünlerde fiyatlar aylık yüzde 7,94 yükselirken, canlı hayvanlar ve hayvansal ürünlerde artış yüzde 0,91 oldu. Çok yıllık (uzun ömürlü) bitkisel ürünlerde ise fiyatlar aylık bazda yüzde 7,13 geriledi. Meyve ağaçları gibi çok yıllık ürünlerin bulunduğu bu gruptaki düşüş, aylık genel artışı sınırlayan başlıca etken oldu.

Turunçgillerde sert düşüş

Ekim verilerinin en dikkat çeken kalemi turunçgiller oldu. Portakal, mandalina ve limon gibi ürünleri kapsayan bu alt grup, hem yıllık hem aylık bazda en büyük değişimi gösterdi. Turunçgil fiyatları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 57,83, bir önceki aya göre ise yüzde 27,67 geriledi.

Turunçgilde hasat sezonunun ekim ayıyla birlikte açılması, bu dönemde üretici fiyatları üzerinde mevsimsel bir baskı yaratıyor. Yıllık bazda yarıyı aşan düşüşte ise geçen yılın aynı dönemindeki fiyat seviyesinden kaynaklanan baz etkisinin de rol oynadığı değerlendiriliyor. Üreticiler açısından bu tablo, maliyetlerin arttığı bir ortamda gelirlerin daraldığı anlamına geliyor.

Eylülde sebze öndeydi

Bir önceki ayın verilerinde ise farklı bir resim vardı. TÜİK’in eylül bülteninde yıllık artışın en yüksek olduğu alt grup yüzde 61,07 ile sebze, kavun-karpuz, kök ve yumrular olmuş, aylık bazda en sert düşüş yüzde 14,69 ile tropikal ve subtropikal meyvelerde görülmüştü. Ekimde tek yıllık bitkisel ürünlerdeki aylık yüzde 7,94’lük artış, sebze ve benzeri ürünlerde fiyat baskısının tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.

Yılbaşından bu yana yüzde 8,12

Yılın ilk on ayına bakıldığında tarımsal üretici fiyatlarındaki birikimli artış yüzde 8,12’de kaldı. Aynı dönemde tüketici fiyatlarındaki birikimli artış ise TÜİK verilerine göre yüzde 27,52 oldu. İki gösterge arasındaki bu makas, üretici ile tüketici arasındaki fiyat zincirinde maliyetlerin önemli bölümünün tarla dışındaki aşamalarda oluştuğunu düşündürüyor.

Neden önemli?

Tarım-ÜFE, gıda enflasyonunun yönüne dair öncü göstergelerden biri olarak izleniyor. Üretici fiyatlarındaki artışın yavaşlaması, ilerleyen aylarda gıda fiyatlarındaki artışın da sınırlı kalabileceğine dair bir sinyal olarak okunabiliyor. Bununla birlikte hava koşulları, sezon geçişleri ve maliyet kalemlerindeki değişimler gıda fiyatlarını aylık bazda oynak hale getirebiliyor.

Ekonomi gündeminin bir sonraki kritik durağı, kasım ayı tüketici enflasyonu olacak. TÜİK, kasım ayı TÜFE verisini 3 Aralık 2026’da açıklayacak. Tarım ürünlerindeki üretici fiyatlarının kasımdaki seyri ise TÜİK takvimine göre aralık ayının ortasında kamuoyuyla paylaşılacak.

Gıda fiyatlarının hane bütçesindeki ağırlığı düşünüldüğünde, tarımsal fiyatlardaki gevşemenin kalıcı olup olmayacağı yalnızca üreticiler için değil, kira ve konut maliyetleriyle de boğuşan hane halkı için de yakından takip edilmeye devam edecek.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış