Kirada oturan dar gelirli vatandaşların konut sahibi olmasını kolaylaştırmayı amaçlayan yeni bir kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunuldu. Yeniden Refah Partisi İstanbul Milletvekili Doğan Bekin’in ilk imza sahibi olduğu Toplu Konut Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, emekliler, asgari ücretliler ve engelliler başta olmak üzere belirli gruplar için TOKİ eliyle sosyal konut üretilmesini ve sıfır faizli uzun vadeli finansman sağlanmasını öngörüyor.
Teklif komisyonlara havale edildi
TBMM kayıtlarına göre 2/4063 esas numaralı teklif, 16 Kasım 2026’da Meclis Başkanlığına ulaştı. Teklif 18 Kasım’da esas komisyon olarak Plan ve Bütçe Komisyonu’na, tali komisyon olarak da Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu’na gönderildi. Teklifin Meclis sistemindeki son durumu “komisyonda” olarak görünüyor.
Bir teklifin yürürlüğe girebilmesi için önce komisyonlarda görüşülüp kabul edilmesi, ardından Genel Kurul’dan geçmesi ve Resmi Gazete’de yayımlanması gerekiyor. Dolayısıyla şu aşamada vatandaşların başvurabileceği bir program bulunmuyor; teklifte yer alan hükümler yalnızca bir öneri niteliği taşıyor.
Kimler yararlanabilecek?
Teklif, 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu’na üç yeni ek madde eklenmesini içeriyor. Bu maddelerde yararlanıcı olarak sayılan gruplar şöyle:
Emekliler, asgari ücretle çalışanlar, engelli vatandaşlar, şehit aileleri, harp ve vazife malulleri ile dul ve yetimler. Metinde bu grupların yanı sıra düşük gelir grubundaki vatandaşların barınma ihtiyacına da atıf yapılıyor. Teklife göre sayılan gruplar içinde hane halkında kişi başına düşen ortalama aylık geliri net asgari ücretin altında kalanlar sosyal konutlardan öncelikli olarak yararlandırılacak. Hak sahiplerinin gelir durumunun ise iki yılda bir yeniden değerlendirilmesi öngörülüyor.
Finansman tarafında da dikkat çekici bir öneri var. Teklif metnine göre bu kapsamda yapılacak sosyal konut projelerinin maliyeti merkezi yönetim bütçesinden karşılanacak. Böylece bu kapsamdaki projeler için kamu bütçesinden doğrudan kaynak ayrılması öneriliyor.
Aylık bedel net asgari ücretin dörtte birini aşmayacak
Teklifin belki de en çok konuşulan maddesi, sosyal konutlarda oturanlardan alınacak aylık kullanım bedeline getirilen üst sınır. Buna göre bu konutlarda ikamet edenlerden alınacak aylık bedel, net asgari ücretin dörtte birini geçemeyecek. Teklifte doğrudan bir lira tutarı yer almıyor; ancak basına yansıyan hesaplamalarda bu sınırın güncel net asgari ücret üzerinden aylık yaklaşık 7 bin liraya karşılık geldiği belirtiliyor. Asgari ücret değiştikçe üst sınırın da buna paralel olarak değişmesi söz konusu olacak.
Teklif, bu konutların spekülatif amaçla kullanılmasının da önüne geçmeyi hedefliyor. Metne göre kapsamda inşa edilecek konutların mülkiyeti devredilemeyecek, konutlar amacı dışında kullanılamayacak ve üçüncü kişilere kiraya verilemeyecek.
Kiracılar için sıfır faizli finansman önerisi
Teklifin ikinci ayağı, doğrudan konut sahibi olmayı hedefleyen bir finansman modeli. Buna göre adına tapuya kayıtlı konutu bulunmayan ve kirada oturan emekli, asgari ücretli, engelli vatandaşlar, şehit aileleri, harp ve vazife malulleri ile dul ve yetimler için TOKİ’nin ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yaparak sıfır faizli, uzun vadeli konut finansman programları geliştirmesi öngörülüyor. Ödeme koşullarının ise yararlanıcıların aldıkları aylıklar ve sosyal durumları dikkate alınarak belirlenmesi isteniyor. Teklif, projelerin planlanmasında barınma maliyetlerinin yüksek olduğu bölgelere öncelik verilmesini de hükme bağlıyor. Kirada oturan ve adına tapulu konutu bulunmayanlara sosyal konut projelerinde öncelik tanınması da aynı maddede yer alıyor.
Uygulamanın ayrıntıları, teklifin yasalaşması halinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın görüşü alınarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca hazırlanacak yönetmelikle netleşecek. Hak sahipliği için gelir tespitinin nasıl yapılacağı, vade uzunluğu ve proje takvimi gibi konular şimdilik belirsizliğini koruyor.
Gerekçede yoksulluk ve konut ihtiyacı vurgusu
Teklifin genel gerekçesinde barınma, beslenme ve su gibi temel ihtiyaçların hemen ardından gelen bir hak olarak tanımlanıyor ve bu hakkın kullanılmasının önündeki en önemli engellerden biri olarak yoksulluk gösteriliyor. Gerekçede, Türkiye’de yıllık konut üretiminin iskân bazında 650 bin ile 800 bin arasında seyrettiği, buna rağmen farklı gelir grupları için konut ihtiyacının sürdüğü belirtiliyor. Metinde ayrıca ülkede 11,8 milyon yoksul hane ve yaklaşık 17,6 milyon yoksul kişi bulunduğu ifade ediliyor. Teklif sahibi, düzenlemeyle kira yükünün hafifletilmesini ve devletin sosyal koruma işlevinin güçlendirilmesini amaçladıklarını vurguluyor.
Mevcut sosyal konut programları sürüyor
Teklif, konut edinimi ve kira maliyetlerinin dar gelirli haneler üzerindeki baskısının sürdüğü bir dönemde Meclis gündemine geldi. Hükümet tarafında ise 500 Bin Sosyal Konut Projesi kapsamında kura ve teslim süreçleri devam ediyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 5 Kasım’da yaptığı açıklamada, İstanbul’da ilk kez hayata geçirilen kiralık sosyal konutlarda aralık ayında kura çekimlerinin başlayacağını, ilk etapta 1.071 konutun 10 bin liradan başlayan kiralarla teslim edileceğini ve 12 ilçede toplam 15 bin konutun kiraya verileceğini duyurmuştu.
Muhalefet milletvekili tarafından verilen teklifin komisyon gündemine alınıp alınmayacağı henüz belli değil. Teklifin ilerleyen süreçte görüşülmesi halinde, sosyal konutta kira üst sınırı ve faizsiz finansman fikri konut politikası tartışmalarının merkezine yerleşebilir.
