İpotekli ev alınır mı? Riskler, fek ve tapuda kontrol

Emlak Manşet
5 Min. Okuma

İlan sitelerinde gezinirken “ipotekli” notunu gören pek çok alıcı, o evi listeden hemen çıkarıyor. Oysa Türkiye’de konut kredisiyle alınan evlerin önemli bir bölümü, kredi bitene kadar bankaya ipotekli olarak kalıyor ve bu evlerin el değiştirmesi sık rastlanan bir durum. Yani ipotekli ev almak tek başına bir tehlike değil; tehlikeli olan, sürecin nasıl yürüyeceğini bilmeden tapuya gitmek. İpotekli bir evi alırken nelere dikkat etmek gerektiğini, ipoteğin nasıl kaldırıldığını ve tapuda hangi kontrollerin yapılması gerektiğini derledik.

İpotek nedir, neden önemlidir?

İpotek, bir borcun güvencesi olarak taşınmaz üzerinde kurulan ve tapu kütüğüne tescil edilen bir rehin hakkı. Günlük hayatta en sık karşılaşılan örneği, konut kredisi veren bankanın krediyle alınan ev üzerine koyduğu ipotek. Borç ödenmezse alacaklı, alacağını taşınmazın satış bedelinden almak için yasal yollara başvurabiliyor.

Alıcı açısından kritik nokta şu: İpotek bir ayni hak olduğu için ev satıldığında kendiliğinden ortadan kalkmıyor. Türk Medeni Kanunu’na göre taşınmaz rehni, ancak tescilin terkini ya da taşınmazın tamamen yok olmasıyla sona eriyor. Yani ipotek kaldırılmadan tapusu devralınan bir ev, üzerindeki yükle birlikte yeni malike geçiyor. Önceki malikin borcu ödenmezse, alacaklı ileride bu ev üzerinden alacağını takip edebiliyor.

İpotekli ev alınır mı?

Alınabilir; ancak doğru yol, ipoteğin tapu devriyle aynı süreçte ya da öncesinde kaldırılmasını sağlamak. Uygulamada en sık görülen senaryolar şunlar:

  • Satıcı borcu önceden kapatır: Satıcı kalan kredi borcunu kendi imkânlarıyla öder, banka ipoteği kaldırır ve ev temiz tapuyla satışa çıkar. Alıcı için en risksiz yol bu.
  • Borç satış bedelinden kapatılır: Satış bedelinin kalan borca denk gelen kısmı doğrudan satıcının bankasına ödenir, borç kapanınca banka ipoteğin kaldırılması için tapuya talimat verir. Ödemenin, ipoteğin kaldırılmasının ve tapu devrinin sırası mutlaka yazılı olarak belirlenmeli.
  • Alıcı krediyle alır: Alıcı konut kredisi kullanacaksa, kredi veren bankanın da sürece dahil olması gerekiyor. Bankalar genellikle evin üzerindeki eski ipoteğin kaldırılmasını ve kendi ipoteklerinin kurulmasını aynı işlem zinciri içinde planlıyor.

Tapuda ipotek kontrolü nasıl yapılır?

Pazarlığa başlamadan önce evin tapu kaydını görmek gerekiyor. Satıcı, e-Devlet ve Web Tapu üzerinden taşınmazının kaydını görüntüleyebiliyor; güncel tapu kaydı örneği tapu müdürlüğünden de alınabiliyor. Kayıtta özellikle şu bölümlere bakın:

  • Rehinler: İpoteğin hangi kurum lehine, hangi tutar ve derecede kurulduğu burada yer alıyor.
  • Şerhler: Haciz, ihtiyati tedbir ya da kira şerhi gibi kayıtlar bu bölümde görünüyor.
  • Beyanlar: Yönetim planı ya da riskli yapı gibi bilgiler burada yer alabiliyor.

Önemli bir uyarı: Tapuda yazan ipotek tutarı, güncel borcu göstermiyor. İpotek tescil edilirken belirlenen tutar bir üst sınır niteliğinde; kalan borç bundan çok daha az ya da faiz ve masraflarla birlikte farklı olabilir. Bu nedenle satıcıdan, bankadan alınmış güncel borç bakiyesini gösteren bir yazı istemek gerekiyor.

İpotek kaldırma (fek) adım adım

Günlük dilde “ipotek fekki” denilen işlem, hukuki adıyla ipoteğin terkini. Türk Medeni Kanunu’nun 883. maddesine göre alacak sona erdiğinde ipotekli taşınmazın maliki, alacaklıdan ipoteği terkin ettirmesini isteyebiliyor. Banka ipoteklerinde süreç genel olarak şöyle işliyor:

  1. Kredi borcu faiz ve masraflarıyla birlikte tamamen kapatılır ve ödeme dekontu saklanır.
  2. Bankadan ipoteğin kaldırılması talep edilir.
  3. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile elektronik entegrasyonu bulunan bankalar terkin talebini tapu müdürlüğüne elektronik ortamda gönderir. Bu durumda malikin elden yazı taşımasına genellikle gerek kalmıyor; aksi hâlde banka fek yazısını verir ve tapu müdürlüğüne başvurulur.
  4. Tapu müdürlüğü ipoteği kütükten siler.
  5. Malik, e-Devlet ya da Web Tapu üzerinden ipoteğin kalktığını kontrol eder veya güncel tapu kaydı alır.

Bankanın iç süreçleri nedeniyle talimatın tapuya ulaşması birkaç gün sürebiliyor. Satış randevusu bu süre hesaba katılarak alınmalı; aksi hâlde imza günü ipotek kaydı hâlâ görünebilir.

Gözden kaçan riskler

  • Üst limit ipoteği: Bazı ipotekler yalnızca konut kredisini değil, malikin aynı bankadaki başka borçlarını da güvence altına alabilecek şekilde kuruluyor. Bu durumda konut kredisi kapansa bile banka, başka bir borç varsa ipoteği kaldırmaktan kaçınabiliyor. Satıcıdan bankadaki tüm borçlarının kapandığını teyit etmesini isteyin.
  • Birden fazla ipotek: Aynı taşınmaz üzerinde farklı sıralarda birden fazla ipotek bulunabilir. Her biri için ayrı terkin gerekiyor.
  • Haciz ve şerhler: İpotek kalksa bile kayıtta haciz ya da tedbir şerhi varsa sorun bitmiyor. Tapu kaydının tamamını kontrol etmek gerekiyor.
  • Kapora tuzağı: İpotek kaldırılmadan büyük tutarlarda kapora ya da ön ödeme yapmak, satış gerçekleşmezse paranın geri alınmasını zorlaştırabiliyor.

Son söz

İpotekli ev almak, doğru planlandığında sıradan bir alım satım işleminden farksız. Belirleyici olan, ipoteğin tapu devrinden önce ya da devirle eş zamanlı olarak kaldırılması ve ödemelerin bu sıraya bağlanması. Tapu kaydını eksiksiz incelemek, güncel borç yazısını görmek ve tutarı yüksek işlemlerde bir avukat ya da bankanızla birlikte hareket etmek, ileride yaşanabilecek sürprizlerin önüne geçer.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış