Kalorifer yanmaya başladığında apartmanlarda en çok tartışılan konu, gelen ısınma faturasının dairelere nasıl dağıtıldığıdır. Merkezi sistemle ısınan binalarda bu dağılımı belirleyen cihazın adı ısı pay ölçer. Peteklerin üzerinde duran bu küçük ekranlı kutular, kimin ne kadar ısı kullandığını kayda geçiriyor ve faturanın büyük bölümü bu kayıtlara göre bölünüyor. Bu rehberde sistemin yasal dayanağını, hesabın nasıl yapıldığını ve kullanıcı olarak nelere dikkat etmeniz gerektiğini adım adım anlatıyoruz.
Isı pay ölçer takmak zorunlu mu?
Evet. 2007’de yürürlüğe giren 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu, merkezi ısıtma sistemine sahip binalarda ısınma maliyetlerinin kullanılan ısı miktarına göre paylaştırılmasını sağlayan sistemlerin kullanılmasını şart koşuyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın duyurusuna göre bu yükümlülük 2 Mayıs 2012’den itibaren tüm merkezi ısıtmalı binalar için geçerli.
Bakanlığın yanıtlarında altı çizilen birkaç nokta var:
- Kanun, yakıt türü, bina yaşı veya metrekare için bir sınır getirmiyor. Birden fazla bağımsız bölümü olan ve merkezi ya da bölgesel sistemle ısınan her bina kapsamda.
- Kat malikleri kurulunun “biz sayaç istemiyoruz” şeklinde karar alması mümkün değil; uygulama kanundan doğan bir zorunluluk.
- Sistem kurulmazsa sorumluluk bina sahibine, yöneticiye ve yönetim kuruluna ait.
- Ölçüm ve paylaşımın mutlaka bir şirkete yaptırılması gerekmiyor. Yönetim bu işi kendi imkânıyla yapamıyorsa Bakanlıkça yetkilendirilmiş ölçüm şirketlerinden hizmet alabiliyor.
Teknik olarak iki tür cihaz kullanılıyor. Isı ölçerler her radyatöre ayrı ayrı takılıyor ve dairenin tüketimi tüm peteklerdeki değerlerin toplamından bulunuyor. Isı sayaçları ise genellikle dairenin tesisat girişine yerleştiriliyor ve bağımsız bölümün toplam tüketimini tek noktadan ölçüyor. Her iki durumda da cihazların ölçüler ve ayar mevzuatına uygun olması, muayene ve kalibrasyonlarının düzenli yaptırılması gerekiyor.
Fatura nasıl bölünüyor? Yüzde 70 – yüzde 30 kuralı
Paylaşımın ayrıntıları, Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik’te yer alıyor. Buna göre merkezi ısıtmalı bir binada toplam ısıtma giderinin:
- Yüzde 70’i bağımsız bölümlerin ölçülen ısı tüketimine göre,
- Yüzde 30’u ise ortak alanlar, sistem kayıpları, asgari ısınma ve işletme giderleri karşılığı olarak dairelerin kapalı kullanım alanlarına göre
paylaştırılıyor. Bölgesel ısıtma sistemlerinde sabit kısım yüzde 20 olarak uygulanıyor.
Basit bir örnekle bakalım. Toplam kapalı alanı 1.000 metrekare olan bir apartmanın aylık ısınma gideri 100.000 TL olsun. Bunun 30.000 TL’lik kısmı metrekareye göre dağıtılır; 100 metrekarelik bir daire bu kalemden 3.000 TL öder. Kalan 70.000 TL ise sayaç okumalarına göre bölünür. Dairenin okunan değerleri binadaki toplam okumanın yüzde 8’ine denk geliyorsa bu kalemden 5.600 TL düşer. Böylece dairenin o ayki payı 8.600 TL olur. (Rakamlar yalnızca hesap mantığını göstermek için seçilmiştir.)
Bu tablo önemli bir sonucu da beraberinde getiriyor: Peteklerinizi tamamen kapatsanız bile sabit kısımdan payınıza düşen tutarı ödemeye devam edersiniz. Merdiven boşluğu, giriş holü ve kazan dairesi gibi ortak alanlarda tüketim ölçülmüyor; bu alanların gideri zaten yüzde 30’luk dilimin içinde. Buna karşılık kapıcı dairesi, yüzme havuzu ve sauna gibi çok ısı kullanan yerlerde tüketimin ayrıca ölçülmesi zorunlu tutuluyor.
Isıyı “komşudan çekme” tartışmasında da yönetmelik bir alt sınır koyuyor: Merkezi sistemle ısıtılan bağımsız bölümlerde mahal sıcaklığının en az 15 °C olacak şekilde ayarlanması gerekiyor. Tüketimi sınırlayabilmek için radyatörlerde TS EN 215 standardına uygun termostatik vana kullanılması da zorunlu. Komşu dairenin ısıtılmaması kaynaklı anlaşmazlıklarla ilgili daha önce yayımladığımız kombiyi açmayan komşuya dava açılıp açılamayacağını anlatan yazıya da göz atabilirsiniz.
Kullanıcıların hakları ve yükümlülükleri
Isı pay ölçer sisteminin adil işlemesi, okumaların şeffaf yapılmasına bağlı. Yönetmelik bu konuda kullanıcıya bazı güvenceler tanıyor, bazı yükümlülükler de getiriyor:
- Erişime izin: Daire kullanıcıları ölçüm cihazlarının takılması ve okunması için gereken işlere izin vermek zorunda. Arıza ve bakım dışında cihazlara müdahale edilemez.
- Ayrıntılı bildirim: Her daireye verilen paylaşım bildiriminde önceki ve son okuma değerleri, tüketim farkı, binanın toplam gideri, sabit ve tüketime bağlı payların tutarları ile son ödeme tarihi yer almalı.
- Panoda ilan: Tüm dairelerin paylaşım icmali, bina girişindeki ilan panosunda en az üç gün süreyle liste halinde asılmalı. Kendi payınızı komşularınızla karşılaştırmak için bu listeyi kontrol edebilirsiniz.
- Arızalı cihaz: Bir cihaz bozulduğu için doğru ölçüm yapılamazsa pay, dairenin daha önceki benzer dönemlerdeki tüketimine ya da aynı dönemdeki benzer dairelerin tüketimine göre belirleniyor.
- Taşınma ve kiracı değişikliği: Dönem ortasında kullanıcı değişirse değişim tarihinde ara okuma yapılarak iki ayrı belge düzenleniyor. Ara okuma yapılamıyorsa paylaştırma, kullanılan gün sayısına göre yapılıyor.
Yeni bir eve taşınırken veya ev kiralarken binada ısı pay ölçer olup olmadığını, son kış dönemine ait paylaşım bildirimlerini ve cihazların kalibrasyon durumunu sormak, ileride sürprizle karşılaşmamanın en kolay yolu. Okumalarda bir tutarsızlık fark ederseniz önce bina yönetimine yazılı olarak başvurmanız, çözülmezse kat malikleri kurulunun gündemine taşımanız önerilir.
Ev alırken ve kiralarken işinize yarayacak diğer pratik bilgiler için Gayrimenkul Rehberi sayfamızı takip edebilirsiniz. Yönetmeliğin tam metnine ise Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
