Uluslararası yatırım pozisyonu açığı 320,4 milyar dolar

Emlak Manşet
5 Min. Okuma

Türkiye’nin yurt dışına karşı net finansal pozisyonunda üçüncü çeyrekte belirgin bir iyileşme görüldü. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) 20 Kasım’da yayımladığı verilere göre net uluslararası yatırım pozisyonu eylül sonu itibarıyla eksi 320,4 milyar dolar oldu. Haziran sonunda bu açık 389,8 milyar dolar seviyesindeydi.

Böylece açık bir çeyrekte yaklaşık 69,4 milyar dolar daraldı. İyileşmenin iki kaynağı var: Türkiye’nin yurt dışındaki varlıkları artarken yabancıların Türkiye’deki varlıklarını gösteren yükümlülük tarafı geriledi.

Uluslararası yatırım pozisyonu nedir, eylülde ne değişti?

Uluslararası yatırım pozisyonu (UYP), bir ülkede yerleşik kişi ve kurumların yurt dışındaki finansal varlıkları ile yurt dışında yerleşiklerin o ülkedeki varlıkları arasındaki farkı gösteren bir stok istatistiği. Eksi işaretli değer, yabancıların Türkiye’deki varlıklarının Türkiye’nin yurt dışındaki varlıklarından fazla olduğu anlamına geliyor. Stok verisi olduğu için yeni işlemlerin yanı sıra fiyat ve kur kaynaklı değerleme değişikliklerinden de etkileniyor.

TCMB verilerine göre eylül sonunda Türkiye’nin yurt dışı varlıkları bir önceki çeyreğe kıyasla yüzde 6,9 artarak 428,5 milyar dolara çıktı. Yükümlülükler ise yüzde 5,3 azalarak 748,9 milyar dolara indi.

Varlık tarafındaki artışta rezervler belirleyici oldu. Rezerv varlıklar çeyrek içinde 18,6 milyar dolar artışla 166,1 milyar dolara ulaştı. Rezervlerin içindeki parasal altın kalemi de haziran sonundaki yaklaşık 94,3 milyar dolardan eylül sonunda 107,1 milyar dolara yükseldi. Diğer varlık kalemlerinde ise şu tablo öne çıktı:

  • Doğrudan yatırımlar: Yüzde 2,3 artışla 83 milyar dolar
  • Diğer yatırımlar: Yüzde 4,1 artışla 167,1 milyar dolar
  • Finansal türevler: Yüzde 24 artışla 3,1 milyar dolar
  • Bankaların yabancı para varlıkları: Yüzde 1,1 düşüşle 47,6 milyar dolar

Yükümlülüklerde en sert düşüş doğrudan yatırımlarda

Yükümlülük tarafında en dikkat çekici gerileme doğrudan yatırımlar kaleminde yaşandı. Yabancıların Türkiye’deki doğrudan yatırım stoku bir önceki çeyreğe göre yüzde 17,8 azalarak 175,2 milyar dolara indi. TCMB tablolarına göre bu kalemin sermaye bölümü haziran sonundaki 192,5 milyar dolardan eylül sonunda 154,2 milyar dolara geriledi.

Portföy yatırımları yüzde 3,3 düşüşle 149,5 milyar dolar olurken bu kalem içindeki hisse senetleri ve yatırım fonu payları yüzde 16,6 azalarak 41,4 milyar dolara indi. Finansal türevlerden kaynaklanan yükümlülükler yüzde 41,7 gerileyerek 4,1 milyar dolar oldu. Buna karşılık kredi ve mevduatları da kapsayan diğer yatırımlar kalemi yüzde 1 artışla 420,2 milyar dolara çıktı.

Gayrimenkul piyasasını takip edenler için ayrıntılı tablolarda ilginç bir veri yer alıyor. TCMB’nin yurt dışında yerleşiklerin elindeki hisse senetlerini sektörlere göre gösteren tablosuna göre, yabancıların sahip olduğu inşaat şirketi hisselerinin piyasa değeri haziran sonundaki 619 milyon dolardan eylül sonunda 444 milyon dolara düştü. Gayrimenkul yatırım ortaklıklarındaki (GYO) yabancı payının piyasa değeri ise 896 milyon dolardan 866 milyon dolara geriledi. Aynı dönemde yabancıların toplam hisse senedi portföyünün piyasa değeri 40,9 milyar dolardan 36,4 milyar dolara indi.

Sektör tablosunda en büyük düşüş bankacılıkta görüldü. Yabancıların elindeki banka hisselerinin piyasa değeri üç ayda 5,1 milyar dolardan 3,3 milyar dolara indi. Diğer yatırımlar kalemindeki kredi yükümlülükleri ise çeyrek boyunca 251,6 milyar dolardan 255,6 milyar dolara çıkarak artış eğilimini korudu. Bu artışta bankalar dışındaki sektörlerin uzun vadeli kredileri öne çıktı; söz konusu kalem 122,7 milyar dolardan 125,8 milyar dolara yükseldi.

Açık bir yıl önceki seviyeye döndü

Uzun dönemli seriye bakıldığında eylüldeki iyileşme açığı geçen yılın aynı dönemiyle neredeyse aynı seviyeye taşıdı. Net UYP, 2025’in üçüncü çeyreğinde de eksi 320,5 milyar dolar olarak hesaplanmıştı. Açık 2025 sonunda 341,1 milyar dolara, bu yılın ilk çeyreğinde 362,1 milyar dolara ve ikinci çeyrekte 389,8 milyar dolara yükselmişti. Dolayısıyla üçüncü çeyrekteki daralma, yılın ilk yarısında biriken artışı geri almış oldu.

Yıllık karşılaştırmada varlık ve yükümlülüklerin birlikte büyüdüğü görülüyor. 2025’in üçüncü çeyreğinde 417,8 milyar dolar olan yurt dışı varlıklar bir yılda 428,5 milyar dolara çıktı. Yükümlülükler de aynı dönemde 738,3 milyar dolardan 748,9 milyar dolara yükseldi. İki taraftaki artışın birbirine yakın olması, net açığın yıllık bazda yatay kalmasını sağladı.

Gayrimenkul açısından bakıldığında UYP doğrudan bir konut göstergesi değil; ancak yabancı sermayenin Türkiye’deki varlıklarına ilişkin genel eğilimi göstermesi bakımından izleniyor. Ödemeler dengesi istatistiklerinde yabancıların Türkiye’de satın aldığı gayrimenkuller de doğrudan yatırımlar başlığı altında takip ediliyor. Ayrıntılı tablolar ve metodoloji notları TCMB’nin Uluslararası Yatırım Pozisyonu sayfasında yer alıyor. Makroekonomik verilerin konut piyasasına yansımalarını Ekonomi Haberleri ve Emlak Haberleri sayfalarımızdan takip edebilirsiniz.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış