Kartal kentsel dönüşüm: 9 ada için kamu desteği çağrısı

Emlak Manşet
5 Min. Okuma
Fotoğraf: Maurice Flesier / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

İstanbul’un en uzun soluklu dönüşüm dosyalarından biri yeniden gündemde. Kartal kentsel dönüşüm sürecinde Etap 1 ve Etap 2 olarak bilinen bölgedeki hak sahipleri, 21 Kasım 2026’da yaptıkları ortak açıklamayla henüz müteahhit bulunamayan 9 ada için kamu kurumlarından destek istedi. Bölge sakinleri, yeni imar planlarının yürürlüğe girmesine rağmen projeleri tek başlarına hayata geçiremediklerini söylüyor.

Açıklamanın muhatabı beş kurum: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, TOKİ, Emlak Konut, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Kartal Belediyesi. Hak sahipleri, bu kurumlardan kamu güvencesine dayanan bir dönüşüm modeli geliştirilmesini talep ediyor.

Kartal kentsel dönüşüm sürecinde 12 adadan 9’u bekliyor

Hak sahiplerinin aktardığına göre, bölgedeki toplam 12 adadan yalnızca 3’ünde mahkemenin plan iptal kararından önce yüklenici firmalarla anlaşma sağlanabildi. Kalan 9 ada ise hâlâ projeyi üstlenecek mali ve teknik güce sahip, güvenilir bir firma arıyor. Açıklamada, ada ölçeğindeki projelerin yüzlerce bağımsız bölümü kapsadığı ve bugünkü ekonomik koşullarda milyarlarca liralık bu yatırımların riskini maliklerin kendi başlarına taşımasının mümkün olmadığı vurgulandı.

Bölge sakinlerinin en çok altını çizdiği konulardan biri de konut kayıpları ve kira yükü. Açıklamaya göre resen karot alınarak riskli bulunan ve bu nedenle yıkılan ya da boşaltılan binalarda oturan pek çok aile, her ay artan kira ve yaşam giderleriyle mücadele ediyor. Hak sahipleri, kamunun yalnızca risk tespiti ve yıkım aşamasında değil, yeni konutların inşasında da sorumluluk alması gerektiğini savunuyor.

Açıklamada kurumlardan beklenenler somut olarak sıralandı: Bölgenin yerinde incelenmesi, teknik ve mali fizibilite çalışması yapılması, ardından kamu güvencesi, finansman desteği ya da doğrudan uygulama seçeneklerinden birinin hak sahiplerine sunulması. Bölge sakinleri, “Kentsel dönüşüme karşı değiliz” diyerek taleplerinin dönüşümü durdurmak değil, hızlandırmak olduğunu da özellikle belirtti.

13 yıllık süreç: Riskli alan kararından yeni planlara

Kartal’ın merkezinde Kordonboyu, Yukarı ve Petrol-İş mahallelerinin bir kısmını kapsayan bölge, 12 Ekim 2013 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli alan ilan edilmişti. Yerel basında yer alan bilgilere göre planlama alanı yaklaşık 14 hektar büyüklüğünde. Marmaray hattına, çarşıya ve sahile yakınlığı nedeniyle alan, ilçenin en değerli bölgelerinden biri olarak görülüyor.

Süreç ilk olarak 2022 sonunda Bakanlıkça onaylanan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarıyla hız kazanmış, 2023’te maliklerin firma arayışı başlamıştı. Ancak bu planlar 2025’te mahkeme kararıyla iptal edildi. Bakanlık, yeni hazırlanan nazım ve uygulama imar planlarını 23 Haziran 2026’da onayladı; planlar ertesi gün 15 günlük askıya çıkarıldı. Askı döneminde bazı maliklerin yanı sıra İBB’nin de plana itiraz ettiği yerel basına yansımıştı.

Yaz aylarında bölgede riskli yapı tespiti ve karot çalışmalarının yeniden başlaması da tartışma yaratmıştı. Eylül başında bir grup hak sahibi Kartal Belediyesi önünde açıklama yaparak, plan itirazları sonuçlanmadan karot işlemlerine geçilmesine tepki göstermiş, kira ve taşınma desteğinin nasıl sağlanacağının netleştirilmesini istemişti.

Riskli alanlarda karar ada bazında alınıyor

Riskli alanlardaki uygulamada en kritik nokta, kararların tek tek binalar yerine uygulama yapılan ada ya da etap ölçeğinde verilmesi. 6306 sayılı Kanun‘un 6. maddesine göre bu alanlarda parsellerin birleştirilmesi, yeniden yapılaşma, kat karşılığı ya da hasılat paylaşımı gibi konularda paydaşlar, hisseleri oranında salt çoğunlukla karar alabiliyor. 2023’teki kanun değişikliğinden önce bu oran üçte iki olarak uygulanıyordu. Çoğunluğun sağlandığı adalarda anlaşmaya katılmayan maliklerin payları için kanunda ayrıca bir satış prosedürü öngörülüyor.

Bu yapı, Kartal’daki gibi büyük ölçekli adalarda hem avantaj hem de zorluk anlamına geliyor. Bir yandan karar almak kolaylaşıyor, öte yandan tek bir projede çok sayıda malikin hakkını karşılayacak, finansman gücü yüksek bir yükleniciye ihtiyaç duyuluyor. Hak sahiplerinin kamu kurumlarına yönelmesinin ardında da bu ölçek sorunu yatıyor. Açıklamadaki “Planlar çıktı” vurgusu, sürecin hukuki aşamadan finansman ve uygulama aşamasına geçtiğini gösteriyor. Kurumların çağrıya nasıl karşılık vereceği, bölgedeki çok sayıda ailenin önümüzdeki dönemde nerede yaşayacağını doğrudan belirleyecek.

Bölgede taşınmazı bulunanların, kendi ada ve parsellerine ilişkin güncel plan durumunu Bakanlığın e-Plan sistemi ve İstanbul İl Müdürlüğü duyurularından kontrol etmeleri öneriliyor. İstanbul’daki diğer dönüşüm projelerini Kentsel Dönüşüm kategorimizden, ihale aşamasına gelen bir başka alan örneğini ise Samsun Kadıköy kentsel dönüşüm ihalesi haberimizden okuyabilirsiniz.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış