Dış borç 549,2 milyar dolara çıktı, Hazine’nin borcu 16,4 trilyon

Emlak Manşet
6 Min. Okuma

Türkiye’nin yurt dışına olan borcu üçüncü çeyrekte de artmaya devam etti. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) 20 Kasım’da yayımladığı Dış Borç İstatistikleri’ne göre toplam brüt dış borç stoku eylül sonu itibarıyla 549 milyar 225 milyon dolara ulaştı. Haziran sonunda 541 milyar 397 milyon dolar olan stok, üç ayda 7,8 milyar dolar, oransal olarak yüzde 1,4 büyüdü. Hazine ve Maliye Bakanlığı da aynı gün merkezi yönetimin borç stokunun ekim sonunda 16 trilyon 439,7 milyar liraya çıktığını açıkladı.

Bir yılda 46 milyar dolarlık artış

Çeyreklik seriye bakıldığında artışın hızı daha net görülüyor. TCMB tablolarına göre brüt dış borç 2025’in eylül sonunda 503,1 milyar dolardı. Bir yılda stok yaklaşık 46,1 milyar dolar, yüzde 9,2 oranında büyüdü. Bu yılın ilk çeyreğinde 524,6 milyar dolarda yatay seyreden borç, ikinci çeyrekte 541,4 milyar dolara sıçramış, üçüncü çeyrekte de yükselişini daha yavaş bir tempoyla sürdürmüştü.

Vade dağılımında belirgin bir değişiklik yok. Kısa vadeli dış borç yüzde 1,5 artışla 173,1 milyar dolara, uzun vadeli borç ise yüzde 1,4 artışla 376,1 milyar dolara çıktı. Böylece uzun vadeli borçlar toplam stokun yaklaşık üçte ikisini oluşturmaya devam ediyor.

Borcun büyük bölümü özel sektörde

Borçlu gruplarına göre en büyük pay özel sektöre ait. Özel sektörün dış borcu üç ayda yüzde 1,7 artarak 316,9 milyar dolardan 322,2 milyar dolara yükseldi. Bu grubun kısa vadeli borcu 111,4 milyar dolar, uzun vadeli borcu 210,8 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

Kamu sektörünün dış borcu yüzde 1,2 artışla 203,8 milyar dolara, Merkez Bankası’nın dış yükümlülükleri ise yüzde 0,5 artışla 23,2 milyar dolara çıktı. Kamunun borcundaki çeyreklik artış 2,3 milyar dolarla sınırlı kalırken, özel sektördeki artış 5,4 milyar dolara ulaştı. Kamu ve özel bankalar birlikte ele alındığında bankacılık kesiminin dış borcu 189,4 milyar dolar olarak hesaplanıyor.

Enstrüman dağılımında krediler yüzde 46,5 ile ilk sırada. Krediyi yüzde 19,7 ile tahvil ve bono gibi borç senetleri, yüzde 16,8 ile efektif ve mevduatlar izliyor.

Dolar payı yüzde 49’a yaklaştı

Para birimi kompozisyonu, kur hareketlerinin borç yükü üzerindeki etkisini anlamak açısından önemli. Brüt dış borcun yüzde 48,9’u dolar, yüzde 29,1’i avro, yüzde 12,2’si Türk lirası cinsinden. Diğer para birimlerinin payı yüzde 9,8. Dolar cinsi borç tutarı bir yılda 239,3 milyar dolardan 268,6 milyar dolara çıktı. Türk lirası cinsi dış borç ise 66,7 milyar dolar karşılığında; bunun 44,2 milyar doları kısa vadeli.

Ödeme takvimi tarafında ise sıkışma görünmüyor. TCMB’nin projeksiyonlarına göre kredi ve borç senetlerinin anapara geri ödemeleri ağırlıklı olarak 24 ay ve üzeri vadede yoğunlaşıyor. Önümüzdeki 12 ay içinde vadesi gelecek kredi ve borç senedi anaparası toplamı yaklaşık 68,9 milyar dolar. Bu tutara aynı dönemde ödenecek yaklaşık 18,7 milyar dolarlık faiz ekleniyor.

Brüt rakamın yanında net tabloya da bakmak gerekiyor. Yurt dışındaki varlıklar düşüldüğünde hesaplanan net dış borç stoku ikinci çeyrekteki 224,3 milyar dolardan eylül sonunda 206,7 milyar dolara geriledi. Düşüşün ana kaynağı Merkez Bankası oldu. Parasal altını da kapsayan hesaplamada TCMB’nin yurt dışına karşı net alacak pozisyonu üç ayda 126 milyar dolardan 144,5 milyar dolara büyüdü ve brüt borçtaki artışı fazlasıyla dengeledi.

Şimşek: Dış borç milli gelirin yüzde 31,1’i olacak

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, verinin açıklandığı gün sosyal medya hesabından dış dengeye ilişkin tahminlerini paylaştı. Şimşek, brüt dış borç stokunun milli gelire oranının üçüncü çeyrek itibarıyla yüzde 31,1’de kalmasını beklediklerini, bu oranın uzun dönem ortalamasının yüzde 44,5 olduğunu belirtti. Bakan, brüt dış finansman ihtiyacının milli gelire oranının da 2026’da uzun dönem ortalaması olan yüzde 20,1’in altına, yüzde 16,1’e inmesini öngördüklerini aktardı.

Cari açık tarafında ise Şimşek, enerji arzındaki şoka rağmen 2026’da cari açığın milli gelire oranının yüzde 3,2 olan uzun dönem ortalamasının “oldukça altında, yüzde 2’nin sınırlı üzerinde” gerçekleşeceğini öngördüklerini söyledi.

Hazine’nin borcu ekimde 237,5 milyar lira arttı

İç tarafta da borç stoku büyüdü. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre merkezi yönetim borç stoku eylül sonundaki 16 trilyon 202,2 milyar liradan ekim sonunda 16 trilyon 439,7 milyar liraya yükseldi. Bir ayda 237,5 milyar liralık, yaklaşık yüzde 1,5’lik artış yaşandı.

Ekimdeki artışın tamamı Türk lirası cinsi borçlardan geldi. TL cinsi borçlar 7 trilyon 983,2 milyar liradan 8 trilyon 227,5 milyar liraya çıkarken, döviz cinsi borçların TL karşılığı 8 trilyon 219,1 milyar liradan 8 trilyon 212,2 milyar liraya geriledi. Böylece döviz cinsi borçların stoktaki payı yüzde 50’nin hemen altına indi. Hazine’nin alacak stoku ise ekim sonunda 255,7 milyar lira oldu.

Merkezi yönetim borç stoku iç ve dış borçlanmanın toplamını lira cinsinden gösterirken, TCMB’nin dış borç istatistiği yalnızca yurt dışına olan yükümlülükleri dolar bazında ölçüyor. İki veri farklı kapsamda olduğu için doğrudan toplanamıyor; ancak yan yana okunduğunda kamunun borçlanma ihtiyacının hem iç hem dış piyasada sürdüğünü gösteriyor.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış