Türkiye’nin vadesi bir yıl ve daha kısa olan dış borçları üçüncü çeyrekte yükselişini sürdürdü. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) 19 Kasım’da yayımladığı Kısa Vadeli Dış Borç İstatistikleri’ne göre kısa vadeli dış borç stoku eylül sonu itibarıyla 173 milyar 88 milyon dolar oldu. Stok, haziran sonundaki 170 milyar 470 milyon dolarlık seviyeye göre yüzde 1,5 arttı. Orijinal vadesi uzun olsa da önümüzdeki 12 ay içinde ödenmesi gereken borçlar da hesaba katıldığında, kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç stoku 240 milyar 221 milyon dolara ulaştı.
Bir yılda 6,4 milyar dolarlık artış
Çeyreklik seriye bakıldığında stokun son bir yılda belirgin biçimde büyüdüğü görülüyor. TCMB verilerine göre kısa vadeli dış borç stoku 2025 yılının eylül sonunda 166 milyar 654 milyon dolar seviyesindeydi. Eylül 2026 sonundaki 173,1 milyar dolarlık düzey, bir yıl öncesine göre yaklaşık 6,4 milyar dolarlık, oransal olarak da yüzde 3,9’luk bir artışa işaret ediyor. Stok, bu yılın ilk çeyreğinde 166,4 milyar dolara kadar gerilemiş, ardından ikinci ve üçüncü çeyreklerde art arda yükselmişti.
Bankaların borcu 75,1 milyar dolar
Borçlu sektörler ayrımında bankalar ilk sırada yer aldı. Bankalar kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku, haziran sonuna göre yüzde 0,6 artarak 75,1 milyar dolar oldu. Bu kalemin içinde yurt içi bankaların yurt dışından sağladığı kısa vadeli krediler ve ihraç ettikleri borçlanma senetleri yüzde 7 artışla 8,6 milyar dolara yükseldi.
Mevduat kalemlerinde ise karışık bir görünüm oluştu. Yurt dışında yerleşik bankaların Türkiye’deki bankalarda tuttuğu mevduat yüzde 1,2 artışla 18,7 milyar dolara, banka dışındaki yurt dışı yerleşiklerin döviz mevduatı ise yüzde 1,7 artışla 21,8 milyar dolara çıktı. Buna karşılık yurt dışı yerleşiklerin Türk lirası cinsinden mevduatı, dolar karşılığı olarak yüzde 2,7 azalarak 26 milyar dolara geriledi. Bu kalem dolar karşılığı olarak izlendiği için kur hareketleri de rakamı doğrudan etkiliyor.
Reel sektörde nakit kredi borcu hızla büyüdü
Reel sektörü de kapsayan diğer sektörlerin kısa vadeli dış borcu, haziran sonuna göre yüzde 2,3 artarak 73,6 milyar dolara yükseldi. Bu grubun en büyük kalemi olan ve dış ticaretten doğan ticari krediler yüzde 0,4 artışla 63,8 milyar dolar oldu. Ticari kredilerin 59,5 milyar dolarlık bölümünü ithalat borçları oluşturdu.
Çeyreğin en dikkat çekici hareketi ise nakit kredilerde yaşandı. Diğer sektörlerin yurt dışından kullandığı kısa vadeli nakit kredilerden kaynaklanan yükümlülükler yüzde 16,7 artışla 9,7 milyar dolara çıktı. Bu kalem 2025 yılının eylül sonunda 5,6 milyar dolar civarındaydı; dolayısıyla bir yıl içinde belirgin bir büyüme kaydedildi.
Merkez Bankası’nın kısa vadeli dış borcu ise 23,2 milyar dolar ile haziran sonundaki seviyesine yakın kaldı. Bu kalem büyük ölçüde yurt dışındaki kurumların TCMB nezdinde tuttuğu mevduatlardan oluşuyor. Genel hükümetin kısa vadeli dış borcu da 790 milyon dolardan 1,2 milyar dolara yükseldi.
Borcun üçte biri dolar cinsinden
Döviz kompozisyonu incelendiğinde, kısa vadeli dış borç stokunun yüzde 33,7’sinin ABD doları, yüzde 27,3’ünün avro ve yüzde 25,5’inin Türk lirası cinsinden olduğu görülüyor. Geriye kalan yüzde 13,5’lik dilim ise diğer para birimlerinden oluşuyor. Dolar cinsinden borçlar eylül sonunda 58,4 milyar dolar, avro cinsinden borçların dolar karşılığı ise 47,3 milyar dolar olarak hesaplandı.
Önümüzdeki 12 ayda ödenecek tutar 240 milyar dolar
Kalan vadeye göre hesaplanan stok, Türkiye’nin önümüzdeki bir yıl içinde yurt dışına geri ödemesi ya da yenilemesi gereken borç miktarını göstermesi bakımından ayrı bir önem taşıyor. Eylül sonu itibarıyla 240,2 milyar dolar olan bu tutarın 155,5 milyar dolarlık kısmı özel sektöre, 61,5 milyar dolarlık kısmı ise kamuya ait. Özel sektör içinde finansal olmayan kuruluşların payı 81,4 milyar dolar, bankalar dahil finansal kuruluşların payı ise 74,1 milyar dolar oldu.
Bu göstergeler, Merkez Bankası rezervlerinin yeterliliği ve ülkenin dış finansman ihtiyacının hesaplanmasında temel ölçütler arasında yer alıyor. Kısa vadeli borcun büyüklüğü, özellikle küresel finansal koşulların sıkılaştığı dönemlerde borçların yenilenme kapasitesini ve kur üzerindeki olası baskıyı belirleyen unsurlardan biri olarak izleniyor.
Piyasalar için ne anlama geliyor?
Kısa vadeli dış borçtaki artış, bankaların ve şirketlerin yurt dışı kaynaklara erişiminin sürdüğüne işaret ederken, aynı zamanda dış koşullara duyarlılığı da artırıyor. Kur ve faiz beklentileri, konut kredisi maliyetlerinden ithal girdiye bağlı inşaat maliyetlerine kadar pek çok alanı etkilediği için bu veri gayrimenkul sektörü açısından da yakından takip ediliyor. TCMB’nin ekim ayına ilişkin kısa vadeli dış borç verileri, bir sonraki aylık bültende yer alacak.
