Türkiye’de yeni şirket kuruluşları ekimde ivme kaybetti. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin (TOBB) 20 Kasım’da yayımladığı istatistiklere göre kurulan şirket sayısı ekimde bir önceki aya kıyasla yüzde 4,7 azalarak 9 bin 506’dan 9 bin 56’ya indi. Aynı dönemde kapanan şirket sayısı ise yüzde 17 artışla 2 bin 589’a yükseldi.
Tabloya sektör bazında bakıldığında inşaat, hem yeni kuruluşlarda hem de bina yapımına yönelik faaliyetlerde öne çıkan alanlardan biri olmayı sürdürdü. Emlak ve yapı sektörünü yakından ilgilendiren bu veriler, yüksek finansman maliyetlerine rağmen girişimcilerin inşaat alanına ilgisinin tamamen sönmediğini gösteriyor.
Ekimde kurulan şirket sayısı aylık ve yıllık bazda düştü
TOBB verilerine göre ekimdeki gerileme yalnızca aylık bazla sınırlı kalmadı. Geçen yılın aynı ayıyla kıyaslandığında kurulan şirket sayısı yüzde 13,8 azaldı. Kapanan şirket sayısı ise yıllık bazda yüzde 3,7 düşüş gösterdi. Eylülde kapanan şirket sayısı 2 bin 212 olarak kayda geçmişti.
Ekimde kurulan 9 bin 56 şirketin 8 bin 49’u limited, 1.007’si anonim şirket statüsünde faaliyete başladı. Kuruluşların yüzde 37,8’i İstanbul’da, yüzde 11,6’sı Ankara’da ve yüzde 5,4’ü İzmir’de gerçekleşti. Ayın bir diğer dikkat çeken verisi sermaye tarafında görüldü: Ekimde kurulan şirketlerin toplam sermayesi eylüle göre yüzde 28 azaldı.
Yılın ilk on ayına bakıldığında ise tablo daha olumlu. Ocak-ekim döneminde kurulan şirket sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,2 artarak 94 bin 376’ya ulaştı. Aynı dönemde kapanan şirket sayısı yüzde 1,8 azalışla 23 bin 85’e geriledi. Kooperatifler de dahil edildiğinde on ayda kurulan şirket ve kooperatif sayısı 95 bin 477 oldu.
İnşaat sektöründe 1.179 yeni kuruluş
Sektörel dağılımda ilk sırayı yine toptan ve perakende ticaret aldı. Ekimde kurulan şirket ve kooperatiflerin 3 bin 103’ü bu alanda faaliyete geçti. İnşaat sektörü 1.179 kuruluşla ikinci sırada yer alırken imalat sanayi 1.166 kuruluşla onu izledi.
Ayrıntılı faaliyet kodlarına inildiğinde emlak piyasası açısından önemli bir başlık dikkat çekiyor. Ekimde kurulan şirketlerden 646’sı, ikamet amaçlı olan ve olmayan binaların inşaatı faaliyetinde bulunmak üzere tescil edildi. Bu kalem, 1.395 kuruluşla uzmanlaşmamış toptan ticaretin ardından en çok şirket kurulan ikinci faaliyet oldu. 475 kuruluşla bilgisayar programlama faaliyetleri ise üçüncü sırada yer aldı.
Şahıs şirketi olarak bilinen gerçek kişi ticari işletmelerinde ise inşaat ilk sıraya yerleşti. Ekimde açılan gerçek kişi ticari işletmelerinden 533’ü inşaat, 327’si toptan ve perakende ticaret, 101’i imalat alanında çalışmaya başladı.
Kapanışlar tarafında inşaatın görünümü görece daha sakin. Ekimde kapanan şirket ve kooperatiflerin 858’i toptan ve perakende ticaret, 364’ü imalat, 228’i inşaat sektöründeydi. Buna göre inşaatta kapanan her şirket ve kooperatife karşılık yaklaşık beş yeni kuruluş açıldı. Kapanan gerçek kişi ticari işletmeleri arasında ise inşaat 197 işletmeyle ikinci sırada bulunuyor.
Bu rakamları yorumlarken bir noktayı akılda tutmak gerekiyor: İstatistikler yalnızca tescil edilen kuruluş ve kapanış sayılarını gösteriyor. Yeni kurulan bir inşaat şirketinin ne zaman proje geliştireceği, kaç konut üreteceği ya da hangi bölgede faaliyet göstereceği bu verilerden okunamıyor. Yine de bina inşaatı faaliyetindeki yüksek kuruluş sayısı, yapı sektörüne girişlerin sürdüğüne işaret eden bir gösterge olarak izleniyor.
Konut yapı kooperatifleri ve yabancı ortaklı şirketler
Konut üretimi açısından takip edilen bir diğer gösterge kooperatifler. Ekimde toplam 53 kooperatif kuruldu ve bunların 25’i konut yapı kooperatifi olarak kayda geçti. Kalan kooperatiflerin 24’ü işletme, 2’si tarımsal kalkınma kooperatifi oldu. Ancak kooperatif kuruluşlarında genel eğilim zayıf: Kurulan kooperatif sayısı ekimde aylık bazda yüzde 23,2, yıllık bazda ise yüzde 62,7 azaldı.
Yabancı sermayeli kuruluşlarda ise ekimde 568 yeni şirket faaliyete geçti. Bu şirketlerin 61’i Suriye, 51’i İran ortaklı olarak kuruldu. Yabancı ortak sermayeli şirketlerin 484’ü limited, 84’ü anonim şirket statüsünde bulunuyor.
Girişimci profiline dair verilere göre limited şirket ortaklarında kadın girişimci oranı yüzde 17,3, anonim şirketlerde yüzde 15,2 oldu. Ortakların yaklaşık üçte biri 35-44 yaş aralığında yer aldı.
İnşaat sektöründe kuruluşların sürmesi, maliyet baskısının yüksek seyrettiği bir döneme denk geliyor. TÜİK verilerine göre inşaat maliyet endeksi eylülde yıllık bazda yüzde 30,80 artmıştı. Sanayi cephesindeki son eğilimleri reel kesim güven endeksine ilişkin haberimizden inceleyebilir, güncel gelişmeleri Ekonomi Haberleri sayfamızdan takip edebilirsiniz. Verilerin tamamına TOBB’un kurulan ve kapanan şirket istatistikleri sayfasından ulaşılabilir.
