Reel kesim güven endeksi 101,3’e çıktı, KKO geriledi

Emlak Manşet
5 Min. Okuma
Fotoğraf: 𐰇𐱅𐰚𐰤 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

İmalat sanayicilerinin genel görünüme ilişkin değerlendirmeleri kasımda sınırlı da olsa iyileşti, ancak fabrikalardaki doluluk oranı aynı ölçüde artmadı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) açıkladığı İktisadi Yönelim İstatistiklerine göre mevsimsellikten arındırılmış reel kesim güven endeksi kasımda bir önceki aya göre 0,2 puan artarak 101,3 seviyesine çıktı. Aynı ankete dayanan imalat sanayi kapasite kullanım oranı (KKO) ise 0,2 puan gerileyerek yüzde 74,1’e indi.

Veriler, imalat sanayinde faaliyet gösteren 1.960 iş yerinin 2-13 Kasım tarihleri arasında verdiği yanıtların ağırlıklandırılmasıyla elde edildi. Endeksin 100’ün üzerinde olması reel kesim temsilcilerinin ekonomik faaliyetlere ilişkin iyimser, altında olması ise kötümser bir görünüm çizdiği anlamına geliyor.

Reel kesim güven endeksi neden yükseldi?

Endeks ekimde 1,4 puanlık düşüşle 101,1’e gerilemişti. Kasımdaki küçük artış, bu kaybın bir bölümünü geri getirdi. TCMB’nin bülteninde endeksi yukarı taşıyan başlıklar şöyle sıralandı: son üç aydaki toplam sipariş miktarı, gelecek üç aya ilişkin üretim hacmi ve ihracat sipariş beklentileri, sektördeki genel gidişat, mevcut mamul mal stoku ve şu anda kayıtlı toplam siparişler.

Endeksi aşağı çeken iki kalem ise yatırım ve istihdam oldu. Gelecek 12 aydaki sabit sermaye yatırım harcamasına ilişkin beklentiler, artış bekleyenler lehine olan seyirden azalış bekleyenler lehine döndü. Gelecek üç aydaki toplam istihdama yönelik artış beklentisi de bir önceki aya göre zayıfladı. Başka bir deyişle sanayici sipariş tarafında biraz daha umutlu, ancak yeni makine, tesis ya da personel için cebini açmakta isteksiz.

Mevsimsellikten arındırılmamış endeks ise farklı bir resim çiziyor. Bu seri kasımda 0,6 puan düşerek 99,2’ye geriledi ve 100 eşiğinin altında kaldı.

Fiyat beklentisi geriledi, maliyet baskısı sürüyor

Anketin fiyatlarla ilgili bölümü, inşaat ve konut maliyetlerini yakından izleyenler için de önemli ipuçları içeriyor. İş yerlerinin gelecek 12 ay sonundaki yıllık üretici fiyatları (ÜFE) enflasyonu beklentisi bir önceki aya göre 0,5 puan azalarak yüzde 29,9’a indi. Bu beklenti bir yıl önce yüzde 33,5 seviyesindeydi.

Buna karşın maliyet tarafındaki baskı tamamen ortadan kalkmış değil. Gelecek üç ayda ortalama birim maliyetlerin artacağını bekleyenlerin ağırlığı güçlendi. Gelecek üç aydaki satış fiyatına ilişkin artış beklentileri ise zayıfladı. Bu tablo, üreticilerin artan maliyetlerin tamamını fiyatlarına yansıtmakta zorlanabileceğini düşündüğüne işaret ediyor; bu da kâr marjlarında daralma riskini gündemde tutuyor.

Kapasite kullanımında yapı malzemesi ve mobilya cephesi

Kapasite kullanım oranının mevsimsel etkilerden arındırılmamış hali de 0,1 puan azalışla yüzde 74,4 oldu. Her iki gösterge de geçen yılın kasım ayıyla aynı seviyede bulunuyor. Yani sanayi bir yıl önceki doluluk düzeyini koruyor, ancak belirgin bir canlanma da göstermiyor.

Sektör ayrıntısı, emlak ve inşaat zincirine yakın kollar hakkında da fikir veriyor. Çimento, cam ve seramik gibi yapı malzemelerini kapsayan diğer metalik olmayan mineral ürünler sektöründe kapasite kullanımı yüzde 72,3 ile sanayi ortalamasının altında kaldı. Ahşap ve ağaç ürünleri yüzde 83,6 ile listenin en yüksek ikinci oranına sahip olurken, mobilya imalatında oran yüzde 75,5 oldu. İnşaatın temel girdilerinden ana metal sanayisinde yüzde 75,0, fabrikasyon metal ürünlerinde yüzde 74,5 ve elektrikli teçhizatta yüzde 72,1 olarak ölçüldü.

Genel sıralamada en yüksek doluluk yüzde 85,4 ile tütün ürünlerinde, en düşük doluluk ise yüzde 62,7 ile deri sektöründe görüldü. Makine ve ekipman imalatında oranın yüzde 64,1’de kalması, yatırım iştahındaki zayıflıkla uyumlu bir görüntü sunuyor.

Mal gruplarına göre bakıldığında en dikkat çekici gerileme dayanıklı tüketim mallarında yaşandı. Bu grupta kapasite kullanımı ekimdeki yüzde 68,5’ten yüzde 67,7’ye düştü; geçen yılın kasımında oran yüzde 69,9’du. Yatırım mallarında da oran yüzde 73,4’ten yüzde 72,5’e indi. Buna karşılık dayanıksız tüketim mallarında oran yüzde 73,1’den 73,6’ya, ara mallarda ise yüzde 74,4’ten 74,5’e yükseldi.

Beyaz eşya ve mobilya gibi ev eşyasını da kapsayan dayanıklı mallardaki düşüş, konut piyasasındaki hareketlilikle bağlantılı bir alan olduğu için emlak sektörü açısından da önem taşıyor. Yatırım mallarındaki gerileme ise anketteki zayıf yatırım beklentisiyle aynı yönü gösteriyor.

Önümüzdeki dönemde sipariş beklentilerindeki iyileşmenin üretime ve istihdama dönüşüp dönüşmeyeceği, aralık ayı anketleriyle daha net görülecek. Ayrıntılı tablolar TCMB’nin İktisadi Yönelim İstatistikleri sayfasında yer alıyor. Bir önceki aya ait değerlendirme için ekim ayı reel kesim güveni haberimize, diğer veriler için Ekonomi Haberleri sayfamıza göz atabilirsiniz.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış