Kış yaklaşınca cam balkon firmalarının telefonu susmuyor. Rüzgârı kesmek, ısı kaybını azaltmak ya da balkonu yıl boyu kullanmak isteyen pek çok kişi aynı soruyu soruyor: Balkon kapatmak için kimden izin almak gerekiyor? Cevap iki ayrı mevzuattan çıkıyor. Biri apartmandaki komşularla ilişkinizi düzenleyen Kat Mülkiyeti Kanunu, diğeri belediyeyi ilgilendiren imar mevzuatı. Birinden onay almanız, ötekinden muaf olduğunuz anlamına gelmiyor.
Balkon kapatmak için komşuların izni gerekir mi?
Balkonu dairenizle birlikte siz kullanıyorsunuz, ama binanın dış cephesi herkesin. Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 19. maddesi, kat maliklerine binanın mimari durumunu, güzelliğini ve sağlamlığını titizlikle koruma yükümlülüğü getiriyor. Aynı madde, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadan ortak yerlerde inşaat, onarım ve tesis yapılamayacağını, değişik renkte dış boya yaptırılamayacağını söylüyor.
Yargı kararlarında balkonun dış duvarları ve cephesi ortak yer kabul ediliyor. Bu yüzden balkonu camla ya da doğramayla kapatmak, uygulamada bu beşte dört kuralına tabi tutuluyor. Rızanın sözlü olması yetmiyor; kanun açıkça “yazılı” diyor.
Pratikte şu yol izlenebilir:
- Önce binanın yönetim planını okuyun. Yönetim planı cephe değişiklikleri için daha ağır bir şart ya da tek tip cam balkon modeli öngörmüş olabilir.
- Konuyu kat malikleri kurulunun gündemine taşıyın ve kararı karar defterine yazdırın. Toplantıya katılmayanların imzasını ayrıca alabilirsiniz.
- Kat maliklerinin sayısını kiracılara göre değil, tapudaki malike göre hesaplayın. Kiracının onayı, ev sahibinin rızası yerine geçmiyor.
- Binada birden fazla kişi kapatma yapacaksa ortak renk, profil ve cam tipi belirlemek, ileride çıkacak cephe tartışmalarını baştan önler.
Kurulun nasıl toplanacağını ve hangi kararın hangi çoğunlukla alınacağını kat malikleri kurulu rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Dikkat edilmesi gereken bir ayrım daha var. Balkonu kapatmakla balkonu odaya katmak aynı şey değil. Salonla balkon arasındaki duvarı ya da pencere-kapı bölümünü kaldırıp balkonu iç mekâna dahil etmek, mimari projede değişiklik anlamına geliyor. Yargıtay kararlarında bu tür proje değişiklikleri için kat maliklerinin oybirliği aranıyor. Ayrıca bu duvarlar kimi binalarda taşıyıcı sisteme yakın ya da onun parçası olabiliyor; kanun, kat malikinin kendi bölümünde bile ana yapıya zarar verecek değişiklik yapamayacağını hükme bağlıyor.
Cam balkon ruhsata tabi mi?
İmar tarafında belirleyici metin, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği. Yönetmeliğin “Yapı ruhsatı gerekmeyen inşai faaliyetler” başlıklı 59. maddesi, balkonlarda yapılan açılır kapanır katlanır cam panel uygulamalarını ruhsattan muaf tutuyor. Yani klasik katlanır cam balkon için belediyeden yapı ruhsatı almanız gerekmiyor.
Muafiyetin sınırı ise net. Kapsama giren, açılıp toplanabilen ve sökülebilen panel sistemleri. Balkonu tuğla duvar örerek, sabit PVC ya da alüminyum doğramayla kalıcı biçimde kapatmak veya odaya katmak bu kapsamda sayılmıyor. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 21. maddesi, ruhsatlı yapılarda yapılacak değişikliklerin de yeniden ruhsata bağlı olduğunu söylüyor. Kapalı alanı artıran bir uygulama, ruhsat ve eki projeye aykırılık olarak değerlendirilebiliyor.
Ruhsat muafiyeti, komşu rızasını da ortadan kaldırmıyor. Katlanır cam panel ruhsat istemese bile cepheyi değiştirdiği için kat mülkiyeti açısından onay gerekliliği sürüyor. Belediyenin imar biriminden ve yönetimden yazılı onay almadan iş başlatmamak en güvenli yol.
İzinsiz balkon kapatmanın sonuçları neler?
Gerekli rıza alınmadan yapılan kapatmaya karşı diğer kat malikleri ya da yönetici harekete geçebiliyor. Kat Mülkiyeti Kanunu’na aykırılıkta talep genellikle eski hâle getirme, yani camın ya da duvarın sökülmesi oluyor. Bu tür uyuşmazlıklarda doğrudan dava açılamıyor; Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan kaynaklanan anlaşmazlıklar için önce arabulucuya başvurmak dava şartı. Anlaşma çıkmazsa sulh hukuk mahkemesi yolu açılıyor.
İmar tarafında risk daha ağır olabiliyor. İmar Kanunu’nun 32. maddesine göre ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapı tespit edildiğinde yapı mühürlenip aykırılığın giderilmesi isteniyor. Aykırılık bilgisi tapunun beyanlar hanesine de işleniyor. Giderilmezse yıkım kararı ve 42. madde kapsamında idari para cezası gündeme geliyor. Tapuda bu tür bir beyan, evi satarken ya da konut kredisi kullanırken alıcının ve bankanın karşınıza çıkaracağı ilk sorunlardan biri.
Kısacası, balkonunuzu kapatmadan önce şu üç soruyu yanıtlayın: Yönetim planı ne diyor, kat maliklerinin beşte dördünün yazılı onayı var mı, yapılacak iş katlanır cam panel mi yoksa kalıcı kapatma mı? Üçüne de net cevap verebiliyorsanız, kışı balkonunuzda geçirmeye hazırsınız. Diğer pratik rehberler için Gayrimenkul Rehberi sayfamıza göz atabilirsiniz.
