İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay, Kastamonu’nun Bozkurt ilçesinde medyana gelen sel felaketinin nedenleri üzerine değerlendirmelerini paylaştı.
Hidroelektrik Santrali’nin (HES) Bozkurt ilçesine 3,5-4 km kadar uzaklıkta olduğunu söyleyen Tolunay, HES’i 2 regülatörün beslediğini, bu regülatörlerden birinin su havzasının 2 bin m2, diğerinin ise 4 bin 250 m2 olduğunu belirtti.
Tolunay, HES’in iki derenin birleşim noktasında kurulduğunu, Ezine Deresi’ne bağlanan yan kolun daha dik olduğunu ve yatağında daha fazla materyal olduğunu vurguladı.
“DERENİN ÜZERİNDE ÇAKIL OCAĞI AÇILMIŞ, DERE YATAĞINDA HES VE BİNALAR VAR”
Sonraki yıllarda bu yan derenin üzerinde kum-çakıl ocağı açıldığını, başka bir alt yamaç tahribatı daha gözlemlendiğini ifade eden Tolunay, “Yine iki derenin birleşim yerinde muhtemelen kolüvyal-alüvyal yelpaze üzerinde HES ve başka binalar bulunuyor. Yan dere üzerinde de hem zemin bir köprü mevcut” bilgilerini paylaştı.
Tolunay, “Bozkurt ilçesinin hemen girişinde de bir dere var. Bu derenin de eğimi fazla ve dere yatağında çok fazla sediment birikimi olduğu gözleniyor. Ayrıca bir heyelan bölgesi de var. Ezine Deresi ve yan derenin üzerinde yine köprüler mevcut” diye devam etti.
“KÖPRÜLER PATLAYIP SELE NEDEN OLMUŞ OLABİLİR”
İlerleyen yıllarda Ezine Deresi ve yan kolun dere ve taşkın yataklarında yapılaşma olduğuna dikkat çeken Tolunay, şöyle devam etti: “Buralarda heyelan olup olmadığı, dereler üzerindeki köprülerin taşınan kaya ve kütüklerle tıkanıp tıkanmadığı incelenmeli. Bu iki köprüden birisi ya da ikisinin birden patlayıp sele neden olması olasılığı olduğunu düşünüyorum. Böylece şiddetli akan suların yanlış yere depolanan tomrukları, ağaç kütüklerini da beraberinde sürükleyerek ilçenin içindeki köprüleri de yıkmış olabilir. “
“TAŞKIN YATAĞINDA YAPILAŞMA, HATALI KÖPRÜ İNŞAATI, DERE YATAKLARINA MÜDAHALE…”
Yaptığı gözlemler ışığında Tolunay, “Özetle Bozkurt seline HES’lerden ziyade dere ve taşkın yatağındaki yapılaşma, hatalı köprü inşaatı, dere yataklarına müdahale neden olmuş olabilir. Bu durum sel sonrası yapılan incelemelerle ortaya konulabilir. Ormanlardan yapılan kesimlerin de etkisi olup olmadığı incelenmelidir” değerlendirmesini paylaştı.
“HES’TEN İLÇEYE KADAR 6 KÖPRÜ VAR”
HES’in regülatöründe oluşan tahribat hakkında konuşan Prof. Dr. Doğanay Tolunay, “Regülatör küçük, alanı 4.250 m2 kadar. 10 m derinlikte olsa 42 bin m3 su hacmi olur. HES nedeniyle sel oldu gibi anlaşılıyor ama hatalı köprüler ve dere yataklarına müdahaleler gözden kaçıyor.
Ormanlardan da ciddi bir ağaç kesimi var. Bu konular da incelenmeli. Patlayan HES’ten daha fazla etkisi olabilir. Regülatör çok büyük olmadığı için bu denli büyük etki yapması beklenmez. Sadece HES binasından sonra ilçeye kadar 6 köprü var. Bunların da sele etkisi incelenmeli” ifadelerini kullandı.
