Konut fiyatlarının seyrini belirleyen temel kalemlerden biri olan inşaat maliyetlerinde yükseliş hız kesmiyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre inşaat maliyet endeksi eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 1,81, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 30,80 arttı. Eylülde aylık artışı malzeme fiyatları sürüklerken, işçilik maliyetleri aylık bazda sınırlı bir gerileme gösterdi.
Malzeme aylık yüzde 2,94 arttı, işçilik geriledi
TÜİK’in 10 Kasım’da yayımladığı Eylül 2026 bültenine göre malzeme endeksi bir önceki aya kıyasla yüzde 2,94 yükseldi. Aynı dönemde işçilik endeksi ise yüzde 0,23 azaldı. Böylece eylüldeki maliyet artışının neredeyse tamamı malzeme tarafından kaynaklandı.
Yıllık bazda da tablo benzer bir görünüm sergiledi. Malzeme endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 31,31, işçilik endeksi yüzde 29,84 arttı. Malzeme fiyatlarındaki yıllık yükseliş, işçilikteki artışın önüne geçmiş durumda.
Bina inşaatında yıllık artış yüzde 29,29
Konut ve işyeri projelerini doğrudan ilgilendiren bina inşaatı maliyet endeksi, eylülde aylık yüzde 1,24, yıllık yüzde 29,29 arttı. Bu grupta malzeme maliyetleri aylık bazda yüzde 2,14 yükselirken işçilik maliyetleri yüzde 0,32 düştü.
Bina inşaatında yıllık değişime bakıldığında malzeme endeksinin yüzde 29,12, işçilik endeksinin yüzde 29,59 arttığı görülüyor. Bina grubunda iki kalemin yıllık artış hızlarının birbirine oldukça yakın seyretmesi dikkat çekiyor. Bu, konut üreticilerinin hem malzeme hem de işçilik tarafında benzer ölçüde maliyet baskısıyla karşı karşıya olduğu anlamına geliyor.
Bina dışı yapılarda maliyet yüzde 35,66 yükseldi
Yol, köprü, altyapı ve benzeri projeleri kapsayan bina dışı yapılarda maliyet artışı çok daha belirgin oldu. Bu grubun endeksi eylülde aylık yüzde 3,61, yıllık yüzde 35,66 arttı.
Bina dışı yapılarda malzeme maliyetleri bir önceki aya göre yüzde 5,32 artarak eylülün en yüksek aylık sıçramasını kaydetti; işçilik maliyetlerindeki aylık artış ise yüzde 0,11 ile sınırlı kaldı. Yıllık bazda bu grupta malzeme endeksi yüzde 38,07, işçilik endeksi yüzde 30,74 yükseldi.
Enflasyonla karşılaştırma
İnşaat maliyetlerindeki yıllık artışı genel fiyat düzeyiyle kıyaslamak için tüketici enflasyonuna bakmak faydalı olabilir. TÜİK verilerine göre tüketici fiyat endeksi ekim ayında yıllık yüzde 29,77 arttı. Ancak iki verinin farklı dönemlere ait olduğunu hatırlatmak gerekiyor: İnşaat maliyet endeksi eylül ayını, tüketici enflasyonu ise ekim ayını yansıtıyor. Bu farka rağmen inşaat maliyetlerindeki yıllık artışın, genel enflasyonla aynı bantta hatta biraz üzerinde seyrettiği söylenebilir.
Sektörün diğer göstergeleri de zayıf
Maliyet tarafındaki yükseliş, sektörün faaliyet göstergelerindeki yavaşlamayla aynı döneme denk geliyor. TÜİK’in 13 Kasım’da açıkladığı verilere göre inşaat üretimi eylülde yıllık bazda yüzde 6,3 azaldı. Yani eylül ayında hem üretim geriledi hem de birim maliyetler yükselmeye devam etti. İstihdam cephesinde ise tablo daha dengeli: TÜİK’in 18 Kasım’da yayımladığı dönemsel iş gücü istatistiklerine göre inşaat sektöründe çalışan sayısı, üçüncü çeyrekte bir önceki çeyreğe göre mevsimsellikten arındırılmış olarak 9 bin kişi arttı.
Üretimin daralırken maliyetlerin artması, sektörde kâr marjları üzerindeki baskının arttığına işaret ediyor. Bu durum, özellikle öz kaynağı sınırlı ve kredi ile proje finanse eden küçük ve orta ölçekli müteahhitler için nakit akışı yönetimini zorlaştıran bir unsur olarak öne çıkıyor.
Konut fiyatlarına yansıması
İnşaat maliyet endeksi, müteahhitlerin yeni projelerde fiyatlama yaparken dikkate aldığı en önemli göstergelerden biri olarak kabul ediliyor. Malzeme fiyatlarındaki her artış, özellikle henüz tamamlanmamış projelerde ve yeni satışa çıkacak konutlarda maliyet hesabını yukarı çekiyor. Kat karşılığı ve kentsel dönüşüm projelerinde ise maliyet artışı, müteahhit ile arsa sahibi arasındaki paylaşım oranlarına ilişkin pazarlıkları da etkileyebiliyor.
Öte yandan konut talebinin yüksek finansman maliyetleri nedeniyle temkinli seyrettiği bir dönemde, artan maliyetlerin satış fiyatlarına ne ölçüde yansıtılabileceği belirsizliğini koruyor. Maliyet baskısı ile zayıf talep arasında sıkışan bazı üreticilerin yeni proje başlangıçlarını erteleme eğilimine girmesi, orta vadede yeni konut arzını sınırlayabilecek bir risk olarak öne çıkıyor.
Ev almayı planlayanlar açısından ise bu tablo, özellikle projeden konut alımlarında fiyat ve teslim takviminin sözleşmede net biçimde yer almasının önemini bir kez daha gündeme getiriyor. Maliyet artışlarının hız kazandığı dönemlerde sabit fiyatlı ve teslim tarihi belirli sözleşmeler, alıcıyı sonradan doğabilecek fiyat farkı taleplerine karşı koruma işlevi görüyor.
Sonraki veri 9 Aralık’ta
TÜİK’in ekim ayına ait inşaat maliyet endeksini 9 Aralık 2026’da açıklaması bekleniyor. Bu veri, son çeyreğin ilk ayında maliyet baskısının sürüp sürmediğini ve malzeme fiyatlarındaki ivmenin devam edip etmediğini gösterecek.
