Türkiye’de 7-8 milyon bağımsız bölümün iskansız olduğu tahmin ediliyor. GPPS Platformu Başkanı Bilge Özdemir, teknik eksikliği bulunmayan ancak müteahhitlerin borçları ve finansal sorunları nedeniyle iskan alamayan binalar için sigorta veya fon sistemi kurulmasını önerdi.
Türkiye’de gayrimenkul sektörünün önemli sorunlarından biri olan iskansız yapılar yeniden gündemde. GPPS Platformu Başkanı Bilge Özdemir, iskan sorununun yalnızca inşaat ve teknik eksikliklerden kaynaklanmadığını, müteahhitlerin finansal yükümlülüklerini yerine getirememesinin de binlerce konutun iskan sürecini tıkadığını belirtti.
Özdemir’e göre asıl çözüm bekleyen konulardan biri, inşaatı tamamlanmış, insanların yıllardır yaşadığı ancak müteahhit kaynaklı borçlar veya yasal yükümlülükler nedeniyle yapı kullanma izin belgesi alamayan binalar. Bu yapılarda yaşanan mağduriyetin bedelini ise çoğu zaman sorunun tarafı olmayan kat malikleri ödüyor.
7-8 Milyon Bağımsız Bölüm İçin İskan Sorunu
Türkiye genelinde yapı kullanma izin belgesi bulunmayan bağımsız bölüm sayısının yaklaşık 7-8 milyon olduğu tahmin ediliyor. Özdemir, son 5-10 yıllık inşaat verilerinin incelenmesiyle, yapı ruhsatı alan mülklerin yaklaşık yüzde 28’inin halen iskan alamadığının görüldüğünü ifade etti.
Ancak Özdemir’in dikkat çektiği nokta, iskansız yapıların tamamının aynı kategoride değerlendirilmemesi gerektiği. Teknik eksiklikleri bulunan yapılar ile inşaatı tamamlanmış olmasına rağmen maddi ve idari nedenlerle iskan işlemleri sonuçlandırılamayan projelerin birbirinden ayrılması gerektiğini savunuyor.
Müteahhidin Borcu Kat Malikinin Sorunu Olmamalı
Bir binanın iskan alabilmesi için mimari projesine uygun tamamlanması, yapı denetim süreçlerinin kapatılması ve ilgili kurumların istediği belgelerin sunulması gerekiyor. SGK ilişiksiz belgesi, vergi borcu yoktur yazısı ve yapı denetim yükümlülükleri de bu sürecin önemli parçaları arasında yer alıyor.
Özellikle müteahhidin SGK, vergi veya yapı denetim borçları ile taşeronlara yönelik ödemelerinden kaynaklanan sorunlar, bazı projelerin iskan başvurularının yıllarca beklemesine neden olabiliyor.
Bu durumdan doğrudan sorumlu olmayan kat malikleri ise mülkiyet haklarıyla ilgili işlemlerde sorun yaşayabiliyor. Özdemir, belediyelerde bekleyen iskan dosyalarının öncelikle hangi gerekçeyle sonuçlandırılamadığının belirlenmesini ve teknik engeli bulunmayan yapılar için farklı bir değerlendirme mekanizması oluşturulmasını öneriyor.
GPPS’den İskan İçin Sigorta ve Fon Modeli
Bilge Özdemir, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yaptığı çağrıda, teknik açıdan tamamlanmış ancak finansal ve yasal yükümlülükler nedeniyle iskan alamayan binalar için yeni bir düzenleme yapılmasını istedi.
GPPS Platformu’nun önerisi ise iskan aşamasında ortaya çıkabilecek finansal sorunlara karşı kat maliklerini koruyacak bir sigorta veya fon sisteminin oluşturulması.
Bu modelle müteahhidin SGK, vergi ve yapı denetim gibi yasal yükümlülüklerini yerine getirememesi halinde, gerekli şartları taşıyan projelerde kat maliklerinin iskan hakkı için sistemin devreye girmesi hedefleniyor.
Özdemir’in önerisi, iskan sorununa yalnızca teknik mevzuat açısından değil, mülkiyet hakkı ve vatandaşın mağduriyeti açısından da yaklaşılması gerektiğini ortaya koyuyor. Özellikle yıllardır tamamlanmış binalarda yaşayan ancak müteahhit kaynaklı sorunlar nedeniyle iskan alamayan vatandaşlar için yeni bir çözüm modelinin geliştirilmesi isteniyor.