Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 13 Kasım 2026’da açıkladığı verilere göre inşaat üretim endeksi eylül ayında yıllık bazda yüzde 6,3 geriledi. Aylık bazda da yüzde 2,7’lik düşüş kaydedilirken, bu gerileme son dört yılın en sert yıllık düşüşü olarak kayıtlara geçti. Verileri değerlendiren İnşaat Müteahhitleri Konfederasyonu (İMKON) Genel Başkanı Tahir Tellioğlu ise yüksek faiz ve nakit sıkışıklığının sektörü frenlediğini belirterek, piyasa yeniden canlandığında konut fiyatlarında yüzde 50’ye varan bir artış potansiyeli bulunduğu uyarısında bulundu.
Bina inşaatında yüzde 9,3’lük düşüş
TÜİK verilerinin alt kırılımlarına bakıldığında, düşüşün ağırlıklı olarak konut ve diğer binaları kapsayan bina inşaatından kaynaklandığı görülüyor. Eylülde bir önceki yılın aynı ayına göre:
- Bina inşaatı sektörü endeksi yüzde 9,3,
- Özel inşaat faaliyetleri sektörü endeksi yüzde 8,9 azaldı,
- Bina dışı yapıların inşaatı sektörü endeksi ise yüzde 12,7 arttı.
Yol, köprü ve altyapı gibi projeleri kapsayan bina dışı yapılardaki artış, kamu yatırımlarının sürdüğüne işaret ederken, konut üretimini doğrudan yansıtan bina inşaatındaki gerileme dikkat çekiyor. Aylık bazda ise bina inşaatı endeksi yüzde 2,9, bina dışı yapıların inşaatı endeksi yüzde 0,3, özel inşaat faaliyetleri endeksi yüzde 4 düştü.
Konut satışlarında tablo karışık
Üretim tarafındaki yavaşlama, satış verileriyle birlikte okunduğunda daha anlamlı hale geliyor. TÜİK’in 16 Ekim’de açıkladığı verilere göre eylülde toplam konut satışları yıllık yüzde 9,3 azalarak 142 bin 390 adet oldu. Aynı ayda ilk el konut satışları yüzde 3,9 artışla 51 bin 519’a yükselirken, ikinci el satışlar yüzde 15,3 düşüşle 90 bin 871’de kaldı. Ocak-eylül döneminde ise toplam satışlar yüzde 7,2 gerileyerek 1 milyon 92 bin 919 adede, ilk el satışlar yüzde 0,6 azalışla 359 bin 913 adede indi. Aynı dönemde ipotekli satışların yüzde 24,7 artarak 212 bin 210’a çıkması, kredili alımların görece canlı kaldığını gösteriyor.
Tellioğlu: Yüksek faiz piyasayı kilitledi
İnşaat üretimindeki düşüşü Yeniçağ gazetesine değerlendiren İMKON Genel Başkanı Tahir Tellioğlu, sektördeki daralmanın son iki-üç yıldır uygulanan yüksek faiz politikasının bir sonucu olduğunu söyledi. Tellioğlu’na göre vatandaşın krediye erişememesi talebi kilitlerken, nakit sahibi yatırımcılar da gayrimenkul yerine yüksek mevduat faizini tercih ediyor.
Altın, gümüş ve borsa gibi yatırım araçlarındaki gerilemelerin bu baskıyı artırdığını belirten Tellioğlu, ev ya da araba almak için altın veya gümüşe yatırım yapan vatandaşların değer kaybı ve enflasyon nedeniyle nakit sıkıntısına düştüğünü ifade etti. Tellioğlu, örnek olarak 7 bin liradan alınan altının 6 bin 200 liraya gerilediğini aktardı.
Müteahhitler cephesinde de durumun zorlaştığını vurgulayan Tellioğlu, sektör temsilcilerinin bugüne kadar öz kaynakları ve takas yöntemleriyle ayakta kalmaya çalıştığını, ancak bu imkânların tükenmesiyle üretimde fren yapmak zorunda kaldıklarını dile getirdi.
Kentsel dönüşümde “normal seyir” vurgusu
Kentsel dönüşüm cephesine de değinen Tellioğlu, sanıldığının aksine bu alanda büyük bir hızlanma yaşanmadığını, devletin sağladığı yüzde 50’lik yapım bedeli desteğiyle sürecin yalnızca normal seyrinde ilerlediğini söyledi. Mevcut tablonun yıl sonuna kadar süreceğini öngören Tellioğlu, 2027’nin başından itibaren faiz indirimleri ve piyasaya nakit girişiyle bir rahatlama beklediklerini belirtti. Aksi durumda konkordato başvurularının artabileceği uyarısında bulunan Tellioğlu, “2027’nin başında bu piyasanın açılması lazım” ifadesini kullandı.
Fiyatlar yüzde 10-20 geriledi, yüzde 50 artış potansiyeli var
Durgunluk nedeniyle Türkiye genelinde konut fiyatlarının son bir yılda yüzde 10 ile 20 arasında geri geldiğini ifade eden Tellioğlu, her yıl en az yüzde 30-35 düzeyinde seyreden maliyet ve enflasyon artışlarının fiyatlara tam olarak yansımadığını kaydetti. Tellioğlu’na göre bu birikmiş maliyetler üst üste konduğunda, piyasa nakit sorununu çözüp açıldığında konut fiyatlarında yüzde 50’ye varan bir artış yaşanabilir.
Ev almayı düşünen vatandaşlara da seslenen Tellioğlu, imkânı olan, elinde nakdi ya da altını bulunanların bu dönemi değerlendirmesi gerektiğini söyledi. Tellioğlu, “Piyasa açıldıktan sonra fiyatlar yavaş yavaş yükselir ve vatandaşın alım gücüyle konut fiyatları arasındaki makas daha da açılır” dedi.
Gözler 2027’ye çevrildi
Eylül verileri, konut üretiminin finansman koşullarına ne kadar duyarlı olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Bina inşaatındaki gerilemenin önümüzdeki dönemde yeni konut arzını sınırlayıp sınırlamayacağı, büyük ölçüde faiz patikası ve kredi koşullarındaki gelişmelere bağlı olacak. İMKON’un değerlendirmesi de para politikasında atılacak adımların 2027’de inşaat ve konut piyasasının yönünü belirleyeceğine işaret ediyor.