Antalya’da süren Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’de konut ve şehircilik gündemin merkezine yerleşti. COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 12 Kasım 2026’da düzenlenen “Kentsel Dirençlilik, İklim Değişikliğine Uyum ve İklim Eylemi Liderler Etkinliği”nde Türkiye’nin sosyal konut deneyimini ve deprem bölgesindeki yeniden inşa sürecini dünya liderlerine anlattı. Kurum, TOKİ eliyle bugüne kadar 1 milyon 750 bin sosyal konut üretildiğini, deprem bölgesinde ise iki yılda 455 bin konut, köy evi ve iş yerinin teslim edildiğini açıkladı.
Zirvenin dördüncü günü “Dayanıklı Şehirler” temasına ayrıldı
196 ülkenin katıldığı BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı, dördüncü gününde “Dayanıklı Şehirler ve Yapılı Çevre” temasıyla devam etti. Bakanlık ile BM-Habitat’ın ortaklaşa düzenlediği etkinlik, COP30 Başkanı Andre Correa do Lago’nun moderatörlüğünde gerçekleşti. Açılış konuşmalarını Bakan Kurum ve BM-Habitat İcra Direktörü Anaclaudia Rossbach yaptı.
Etkinlik kapsamındaki oturumlarda ulusal uyum planlarının uygulanması, yerel yönetimlerin iklim finansmanına erişimi, yatırım yapılabilir kentsel dirençlilik projeleri ve iklime dayanıklı altyapı konuları ele alındı.
1 milyon 750 bin sosyal konut ve 500 bin yeni hedef
Şehirleri güçlü kılmanın şartlarından birinin herkesin güvenli ve erişilebilir konuta kavuşması olduğunu vurgulayan Kurum, “TOKİ eliyle bugüne kadar 1 milyon 750 bin sosyal konut ürettik” dedi. Bakan, bu konutların Sıfır Atık uyumlu, ısı yalıtımlı ve enerji tüketimi düşük yapılar olarak sosyal donatı ve yeşil alanlarla birlikte inşa edildiğini kaydetti.
Kurum, Yüzyılın Konut Projesi kapsamında 81 ilde 500 bin yeni sosyal konut için çalışmaların sürdüğünü, İstanbul’da ise kiralık sosyal konut modelinin hayata geçirildiğini hatırlattı. Bakanın ifadesiyle bu adımların amacı, dar gelirli ailelerin güvenli ve yaşanabilir konutlara erişimini kolaylaştırmak.
İstanbul’da kiralık konutlar aralıkta teslim edilecek
Kiralık sosyal konut modeli, Türkiye’de ilk kez uygulanan bir sistem olarak dikkat çekiyor. Bakan Kurum, 5 Kasım’da İstanbul Pendik’teki bir kentsel dönüşüm kura töreninde yaptığı açıklamada, TOKİ mülkiyetinde kalacak konutlar için başvuruların alındığını, ilk etaptaki 1.071 konutun anahtarlarının bir sonraki ay, aylık 10 bin liradan başlayan kiralarla hak sahiplerine teslim edileceğini duyurmuştu. Kurum, İstanbul’un 12 ilçesinde toplam 15 bin konutun bu modelle kiraya verileceğini de belirtmişti. Projenin başvuruları 14-25 Eylül tarihleri arasında e-Devlet üzerinden alınmıştı.
Deprem bölgesinde iki yılda 455 bin teslimat
Konuşmasında 6 Şubat depremlerine de geniş yer ayıran Kurum, depremlerin 11 ilde, 14 milyon kişinin yaşadığı yaklaşık 110 bin kilometrekarelik bir alanı etkilediğini hatırlattı. Bakan, Asrın İnşa Seferberliği kapsamında iki yıl gibi kısa bir sürede 455 bin konut, köy evi ve iş yerinin tamamlanarak hak sahiplerine teslim edildiğini söyledi.
Kurum, çalışmaların yalnızca konut inşasıyla sınırlı kalmadığını; yolların, altyapının, meydanların ve çarşıların da yeniden ayağa kaldırıldığını, bu süreçte tarihi doku ile mahalle kültürünün korunmasına özen gösterildiğini belirtti. Yeni yapıların enerji verimli, Sıfır Atık uyumlu ve iklim dostu malzemelerle inşa edildiğini de sözlerine ekledi.
Kentsel dirençlilik için yeni finansman mekanizması
Bakan Kurum, iklim değişikliğine uyum çalışmalarının yeterli finansmanla desteklenmesi gerektiğinin altını çizdi. Kurum, eylül ayında New York’ta Sürdürülebilir Kentsel Dirençlilik Finansman Mekanizması’nı (SURFF) başlattıklarını hatırlatarak, İLBANK, BM-Habitat ve Dünya Bankası iş birliğiyle yürütülen mekanizmanın şehirlerin önceliklerini yatırım yapılabilir projelerle buluşturmayı hedeflediğini anlattı.
Uyum finansmanının yeterli, öngörülebilir ve erişilebilir olması gerektiğini vurgulayan Kurum, özellikle küçük ve orta ölçekli şehirlerin teknik bilgiye, güvenilir risk verisine ve proje hazırlama desteğine erişiminin güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Finans kuruluşlarını da uyum yatırımlarını değerlendirirken önlenen kayıpları ve sağlanan toplumsal faydayı daha fazla dikkate almaya davet etti.
“Dirençli şehir bir ayrıcalık değil”
Hatay’da mayıs ayında başlayan ve ağustosta Ankara’da belediyelerle sürdürülen “Dirençli Şehirler” buluşmalarına da değinen Kurum, su kayıplarının ölçülmesi, enerji ve atık yönetiminin geliştirilmesi ve mahalle ölçeğinde risklerin belirlenmesi gibi başlıkların birlikte ele alındığını anlattı. Konuşmasını dünyaya bir mesajla tamamlayan Kurum, “Hiç kimse, güvenli ve dirençli şehirleri bir ayrıcalık zannetmesin. Bunlar, her toplumun hakkı, hepimizin ortak sorumluluğudur” dedi.
Konut sektörü açısından bakıldığında, COP31’de öne çıkan mesajlar enerji verimliliği, afet dayanıklılığı ve sosyal konut erişiminin önümüzdeki dönemde de kamu konut politikasının temel eksenleri olmaya devam edeceğine işaret ediyor.