Yurt dışı ÜFE ekimde yüzde 33,45, enerjide yüzde 144,5

Emlak Manşet
5 Min. Okuma
Fotoğraf: Canercangul / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Yurt dışı ÜFE ekim ayında aylık bazda yüzde 0,75 artarken yıllık artış yüzde 33,45 oldu. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 20 Kasım’da yayımladığı verilere göre ihracata yönelik üretimde fiyat artışı aylık bazda belirgin şekilde yavaşladı, ancak enerji grubundaki yıllık yüzde 144,5’lik yükseliş tablonun en dikkat çeken kalemi olmaya devam etti.

Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE), yurt içinde üretilip yurt dışına satılan ürünlerin üretici fiyatlarındaki değişimi izliyor. Endeks, ihracatçının dış pazarlarda Türk lirası bazında hangi fiyat seviyesinden satış yaptığını gösterdiği için hem dış ticaret hem de sanayi maliyetleri açısından takip edilen göstergeler arasında yer alıyor.

Yurt dışı ÜFE ekimde aylık bazda yavaşladı

TÜİK verilerine göre endeks ekimde bir önceki aya kıyasla yüzde 0,75 yükseldi. Geçen yılın aralık ayına göre artış yüzde 29,66, on iki aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 33,17 olarak hesaplandı. Endeks değeri eylüldeki 4.143,36 seviyesinden 4.174,61’e çıktı.

Aylık artış hızındaki yavaşlama dikkat çekiyor. Eylülde yüzde 2,82 olan aylık artış ekimde yüzde 0,75’e geriledi. Bu oran, yüzde 0,46’lık artışın görüldüğü haziranın ardından yılın en düşük ikinci aylık değişimi oldu. Yılın ilk aylarında ise tablo oldukça farklıydı: ocakta yüzde 4,06, martta yüzde 3,94, nisanda yüzde 4,16’lık aylık artışlar kaydedilmişti.

Yıllık bazda ise belirgin bir düşüş yok. Eylülde yüzde 33,64 olan yıllık artış ekimde yüzde 33,45’e indi; yani gerileme 0,19 puanla sınırlı kaldı. Geçen yılın ekim ayında yıllık artış yüzde 28,75, aylık artış ise yüzde 0,90 seviyesindeydi. 2026’nın ilk dört ayında yüzde 35’in üzerinde seyreden yıllık oran, temmuzda yüzde 29,67’ye kadar inmiş, ağustostan itibaren yeniden yüzde 32-33 bandına yükselmişti.

Aylık seyir yıl boyunca dalgalı bir görünüm çizdi. Mayısta yüzde 1,71’e kadar inen aylık artış, haziranda yüzde 0,46 ile yılın en düşük seviyesini gördü. Ardından temmuzda yüzde 2,51, ağustosta yüzde 3,61 ile yeniden hızlandı. Endeks Türk lirası cinsinden hesaplandığı için dış pazarlardaki fiyat hareketlerinin yanı sıra kurdaki değişimler de bu tabloya yansıyor.

Enerjide yıllık artış yüzde 144,5’e ulaştı

Ana sanayi grupları ayrıntısında en sert yükseliş yine enerjide görüldü. Enerji grubunda fiyatlar ekimde aylık yüzde 2,45, yıllık bazda ise yüzde 144,5 arttı. Bu oran, yurt dışına satılan enerji ürünlerinin üretici fiyatının bir yıl öncekinin iki katından fazlasına çıktığı anlamına geliyor.

Diğer gruplarda yıllık artışlar daha ılımlı kaldı:

  • Ara malları: aylık yüzde 1,09, yıllık yüzde 32,84 artış
  • Dayanıksız tüketim malları: aylık yüzde 0,50, yıllık yüzde 27,98 artış
  • Dayanıklı tüketim malları: aylık yüzde 1,57 düşüş, yıllık yüzde 23,46 artış
  • Sermaye malları: aylık yüzde 0,43, yıllık yüzde 21,08 artış

Dayanıklı tüketim mallarındaki aylık düşüş, ekimde fiyatı gerileyen tek ana grup olarak öne çıktı. Sektörel ayrımda ise madencilik ve taş ocakçılığında yıllık artış yüzde 38,21, imalat sanayisinde yüzde 33,36 oldu. Aylık bazda madencilikte yüzde 0,29, imalatta yüzde 0,76’lık artış kaydedildi.

İç piyasa fiyatları ve inşaat maliyetleriyle karşılaştırma

Yurt dışı satış fiyatlarındaki seyir, iç piyasadaki üretici fiyatlarıyla birlikte okunduğunda daha anlamlı hale geliyor. TÜİK’in 3 Kasım’da açıkladığı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ekimde aylık yüzde 1,65, yıllık yüzde 27,41 artmıştı. Buna göre ihracata yönelik üretimde yıllık fiyat artışı, iç piyasaya yönelik üretimin yaklaşık 6 puan üzerinde bulunuyor. Aynı ay tüketici enflasyonu ise yıllık yüzde 29,77 olarak açıklanmıştı.

Gayrimenkul ve inşaat sektörü açısından en yakından izlenen kalem ara malları. Çimento, demir-çelik, cam ve seramik gibi yapı girdilerinin önemli bir bölümü bu grup içinde yer alıyor. Ara mallarında yıllık artışın yüzde 32,84 ile genel endekse yakın seyretmesi, malzeme fiyatlarındaki baskının sürdüğünü gösteriyor. TÜİK’in son inşaat maliyet endeksi verisine göre de maliyetler eylülde yıllık yüzde 30,80, aylık yüzde 1,81 artmıştı.

Enerjideki yüksek artış da dolaylı olarak inşaat maliyetlerini ilgilendiriyor. Çimento ve seramik gibi enerji yoğun sektörlerde üretim maliyetinin önemli kısmı enerji giderlerinden oluşuyor. Bu nedenle enerji fiyatlarındaki hareket, önümüzdeki aylarda malzeme fiyatlarının izlenmesinde belirleyici olmayı sürdürecek.

Sanayicinin beklentilerine ilişkin son tabloyu reel kesim güven endeksi haberimizde bulabilir, diğer gelişmeleri Ekonomi Haberleri sayfamızdan takip edebilirsiniz. Ekim ayı verilerinin tamamı TÜİK’in Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi bülteninde yer alıyor.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış