Bankaların Türk lirası mevduata uyguladığı faiz düşmeye devam ediyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) haftalık faiz istatistiklerine göre mevduat faizi 13 Kasım haftasında bir önceki haftaya göre 36 baz puan azalarak yüzde 41,68’e geriledi. Aynı hafta konut kredisi faizi yüzde 41,35’te yatay kalınca, iki oran arasındaki fark 0,33 puana kadar daraldı.
Bir yıl önce tasarruf sahibinin mevduattan aldığı faiz, konut kredisinin maliyetinin belirgin biçimde üzerindeydi. Son verilerle birlikte bu ayrışma neredeyse kapanmış durumda. Gelişme, hem birikimini bankada tutanlar hem de kredili konut almayı düşünenler açısından yakından izleniyor.
Mevduat faizi bir yılda 5 puan geriledi
TCMB verilerini derleyen BMD Araştırma’nın 20 Kasım tarihli raporuna göre TL mevduat faizi dört hafta önce yüzde 42,88, üç ay önce yüzde 46,42 seviyesindeydi. Mayıs sonunda yüzde 46,93 olan oran, geçen yılın aynı haftasında ise yüzde 46,69’du. Buna göre mevduat faizi son bir yılda yaklaşık 5 puan, son üç ayda ise yaklaşık 4,7 puan düştü.
Düşüşün arka planında para politikası adımları bulunuyor. Merkez Bankası, 22 Ekim’deki toplantısında politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36’ya çekmişti. Mevduat faizi hâlâ politika faizinin yaklaşık 5,7 puan üzerinde seyrediyor, ancak aradaki mesafe haftalar içinde azalıyor.
Döviz tevdiat hesaplarında ise yön farklı. Aynı hafta dolar mevduat faizi 12 baz puan artışla yüzde 3,02’ye, euro mevduat faizi 28 baz puan artışla yüzde 2,02’ye yükseldi. BDDK’nın haftalık bültenine göre bankalar arası dahil toplam mevduat bir haftada 742,7 milyar lira artarak 33,3 trilyon liraya ulaştı. Aynı dönemde tüzel kişilerin döviz mevduatı 5,3 milyar dolar artarken gerçek kişilerin döviz mevduatı 132 milyon dolar azaldı.
Konut kredisi faizi ile mevduat arasındaki makas kapanıyor
Konut kredisi faizinin seyri ise mevduattan oldukça farklı. Bankaların 13 Kasım haftasında kullandırdığı TL konut kredilerinde ağırlıklı ortalama faiz yüzde 41,35 oldu. Oran bir hafta önce yüzde 41,33, dört hafta önce yüzde 41,50, üç ay önce yüzde 42,04 seviyesindeydi. Mayıs sonunda yüzde 38,90, geçen yılın aynı haftasında ise yüzde 37,87 olarak ölçülmüştü.
Tarafımızca yapılan hesaplamaya göre iki oran arasındaki farkın değişimi şöyle:
- Bir yıl önce: Mevduat faizi konut kredisi faizinin 8,82 puan üzerindeydi.
- Altı ay önce: Fark 8,03 puandı.
- Üç ay önce: Fark 4,38 puana indi.
- 13 Kasım haftası: Fark 0,33 puana kadar geriledi.
Bu tablonun iki nedeni var. Bir yanda mevduat faizi bir yılda yaklaşık 5 puan düşerken, diğer yanda konut kredisi faizi aynı dönemde 3,48 puan yükseldi. Konut kredisinde faizin son haftalarda yüzde 41-42 aralığında yatay seyretmesi, mevduattaki düşüşün kredi tarafına henüz yansımadığına işaret ediyor.
Konuyu tasarruf sahibi açısından ele aldığımızda, mevduat getirisinin gerilemesi birikimini bankada tutanların getiri beklentisini aşağı çekiyor. Kredili konut almayı planlayanlar açısından ise kredinin maliyeti şimdilik değişmiş değil. Bu durum, peşinatını mevduatta biriktiren alıcıların bekleme süresinde elde ettiği faiz gelirinin de azalması anlamına geliyor.
Haftalık oranların, o hafta fiilen açılan kredi ve mevduatların ortalamasını gösterdiğini hatırlatmak gerekiyor. Bankaların vitrindeki kampanya oranları; vade, tutar ve müşteri profiline göre bu ortalamadan farklılaşabiliyor.
Diğer kredi türlerinde tablo karışık
Aynı haftada en sert hareket ticari kredilerde görüldü. TL ticari kredi faizi bir haftada 408 baz puan düşüşle yüzde 53,07’den yüzde 48,99’a indi. Buna karşılık ihtiyaç kredisi faizi 81 baz puan artarak yüzde 60,01’e, taşıt kredisi faizi 261 baz puan artarak yüzde 41,77’ye çıktı. Tüketici kredilerinin genel ortalaması ise yüzde 58,30 oldu.
Kredi faizleri ile mevduat faizi arasındaki farkı gösteren spread de hareketli. TL tüketici kredisi-mevduat farkı bir hafta önceki 15,75 puandan 16,62 puana açılırken, ticari kredi-mevduat farkı 11,03 puandan 7,31 puana geriledi.
Konut alıcıları açısından önümüzdeki dönemde kritik soru, mevduattaki gerilemenin konut kredisi faizlerine ne zaman ve ne ölçüde yansıyacağı olacak. TCMB’nin haftalık faiz verilerinin bir sonraki güncellemesi 26 Kasım Perşembe günü yayımlanacak. Hanehalkının ekonomiye bakışındaki son değişimi tüketici güven endeksi haberimizde okuyabilir, piyasadaki diğer gelişmeleri Ekonomi Haberleri sayfamızdan izleyebilirsiniz. Haftalık seriler TCMB’nin mevduat faiz oranları sayfasında yayımlanıyor.
