Tüketici güven endeksi kasımda 86,8’e yükseldi

Emlak Manşet
5 Min. Okuma
Fotoğraf: Maurice07 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Hane halkının ekonomiye bakışı ekimdeki sert düşüşün ardından kasımda yeniden toparlanma sinyali verdi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre tüketici güven endeksi kasımda bir önceki aya kıyasla yüzde 2,4 artarak 84,8’den 86,8’e yükseldi. Endeks, TÜİK ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) birlikte yürüttüğü Tüketici Eğilim Anketi’nin sonuçlarından hesaplanıyor.

Kasım verisinin dikkat çeken yanı, endeksi oluşturan dört alt göstergenin tamamının yukarı yönlü hareket etmesi. Ancak yükselişin büyük kısmı bugünkü durumdan değil, önümüzdeki 12 aya ilişkin beklentilerden geldi.

Tüketici güven endeksi alt kalemlerinde tablo

Ayrıntılara bakıldığında hanelerin şu anki maddi durumuna ilişkin değerlendirme neredeyse yerinde saydı. Mevcut dönemde hanenin maddi durumu endeksi 68,3’ten 68,4’e çıktı. Bu kalem, dört alt endeks içinde hem en düşük seviyede bulunan hem de en zayıf artışı gösteren gösterge oldu.

Gelecek döneme ilişkin sorularda ise daha belirgin bir iyileşme var:

  • Hanenin gelecek 12 aylık maddi durum beklentisi: Yüzde 3,4 artışla 86,4’ten 89,4’e yükseldi. Kasımın en güçlü artışı bu kalemde görüldü.
  • Genel ekonomik durum beklentisi: Yüzde 2,9 yükselişle 81,7’den 84,1’e çıktı.
  • Dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi: Yüzde 2,5 artışla 102,7’den 105,3’e ulaştı.

Endeks 0 ile 200 arasında değer alıyor ve 100 eşik kabul ediliyor. 100’ün altındaki değerler tüketicilerin kötümser, üzerindeki değerler ise iyimser olduğuna işaret ediyor. Bu açıdan bakıldığında 100’ün üzerinde kalmayı başaran tek alt gösterge yine dayanıklı tüketim harcaması düşüncesi oldu. Genel endeks ise eşiğin hâlâ 13,2 puan altında bulunuyor.

Ana endeks, bu dört alt göstergenin basit ortalaması olarak hesaplanıyor. Kasım değerleri de bu yöntemle birebir örtüşüyor: 68,4, 89,4, 84,1 ve 105,3’ün ortalaması 86,8’i veriyor. Dolayısıyla tek bir kalemdeki güçlü hareket, ana endeksi ancak dörtte bir ağırlıkla etkileyebiliyor; kasımda ise artışın birden fazla kaleme yayılması toparlanmayı daha geniş tabanlı kıldı.

Ekimdeki kaybın ancak bir kısmı telafi edildi

Kasımdaki artışı doğru okumak için bir önceki aya bakmak gerekiyor. Tüketici güveni eylülde 91,9 ile yılın zirvesini görmüş, ekimde ise yüzde 7,7’lik düşüşle 84,8’e inmişti. TCMB’nin veri dağıtım sistemindeki uzun dönemli seri üzerinden yapılan hesaplamalara göre bu gerileme, Ağustos 2023’ten bu yana görülen en büyük aylık kayıptı. Ekimde dört alt endeksin dördü de düşmüş, en sert kayıp yüzde 9,3 ile hanenin mevcut maddi durumunda yaşanmıştı.

Ekimde 7,1 puan kaybeden endeks kasımda 2 puan geri kazandı. Yani eylül-ekim arasındaki düşüşün yaklaşık üçte biri telafi edilmiş durumda. Hanenin mevcut maddi durumu endeksinin eylüldeki 75,3 seviyesine kıyasla hâlâ belirgin biçimde aşağıda olması, toparlanmanın şimdilik beklenti tarafında kaldığını gösteriyor.

Yıllık karşılaştırmada ise tablo biraz daha olumlu. Endeks geçen yılın kasım ayında 85,0 seviyesindeydi; bu yılın kasımında ise bunun 1,8 puan üzerinde gerçekleşti. 2026’nın aylık seyrine bakıldığında endeks ocakta 83,7 ile başlamış, yaz aylarında art arda yükselerek ağustosta 90,8’e, eylülde 91,9’a çıkmıştı.

Faiz indirimi ve ev bütçesi açısından ne anlama geliyor?

Kasım anketinin, TCMB’nin 22 Ekim’deki toplantısından sonraki ilk tüketici eğilimi ölçümü olduğu da hatırlatılmalı. Para Politikası Kurulu o toplantıda politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 37’den yüzde 36’ya çekmişti. Kurul, yılın son faiz kararını 10 Aralık’ta açıklayacak. Beklentilerdeki iyileşmenin bu karara verilen bir tepki olup olmadığını tek bir aylık veriyle söylemek güç; yine de genel ekonomik duruma ilişkin beklentinin yüzde 2,9 yükselmesi dikkat çekici.

Konut ve emlak piyasası açısından en çok izlenen kalem, dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi. Beyaz eşya, mobilya ve elektronik gibi ürünleri kapsayan bu göstergenin 105,3’e çıkması, hanelerin ev eşyası ve yenileme harcamalarını tamamen ertelemediğine işaret ediyor. Ev taşıyan, yeni konuta geçen ya da evini yenilemek isteyen aileler bu tür harcamaların doğal tarafını oluşturuyor.

Öte yandan hanelerin bugünkü maddi durumunu değerlendirdiği endeksin 68,4’te kalması, bütçe üzerindeki baskının sürdüğünü gösteriyor. Eylülde yıllık yüzde 29,73 olarak açıklanan tüketici enflasyonu, kira ve konut giderleriyle birlikte düşünüldüğünde ailelerin büyük alımlarda temkinli davranmaya devam etmesi şaşırtıcı değil. Konut satın alma gibi uzun vadeli kararlar için ise kredi maliyetlerinin seyri ve gelir beklentilerinin kalıcı biçimde iyileşip iyileşmediği belirleyici olacak.

Önümüzdeki günlerde TÜİK’in açıklayacağı sektörel güven endeksleri ve ekonomik güven endeksi, kasımdaki toparlanmanın diğer kesimlere yayılıp yayılmadığını gösterecek. Verinin ayrıntılarına TÜİK’in Tüketici Güven Endeksi bülteninden ulaşılabilir. Güven göstergelerinin geçmiş seyrini ekonomik güven endeksine ilişkin haberimizden, güncel gelişmeleri ise Ekonomi Haberleri sayfamızdan takip edebilirsiniz.

Bu Makaleyi Paylaş
Yorum yapılmamış