İstanbul Beykoz’un Çubuklu Mahallesi’nde yürütülen kentsel dönüşüm sürecinde, 509 konutun 20 Kasım 2026’ya kadar boşaltılmasını öngören tahliye işlemlerine yargı engeli geldi. Bölgedeki 124 hak sahibinin açtığı davada İstanbul 8. İdare Mahkemesi, idarelerden savunma ve belge istenen süre boyunca tahliye işlemlerinin yürütmesini durdurdu. Karar ilk olarak 6 ve 7 Kasım’da yerel basına yansıdı, 11 ve 12 Kasım’da ise ulusal gazetelerde geniş yer buldu. Mahalle sakinleri, davanın esastan sonuçlanmasını beklediklerini söylüyor.
20 Kasım’a kadar tahliye istenmişti
Çubuklu Mahallesi B Bölgesi’ndeki yaklaşık 14,92 hektarlık alan, Bakanlar Kurulu’nun 4 Haziran 2018 tarihli ve 2018/11931 sayılı kararıyla riskli alan ilan edilmişti. Dönüşüm, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un 6/A maddesi kapsamında yürütülüyor. Bu madde, belirli afet riski koşullarında tahliye ve yıkım süreçlerinin idare eliyle işletilmesine imkân tanıyor.
Basına yansıyan bilgilere göre bölgedeki hanelere 24 Eylül 2026 tarihli tebligatlar gönderildi. Tebligatlarda yapıların 20 Kasım’a kadar boşaltılması, aksi halde elektrik ve su gibi altyapı hizmetlerinin kesilebileceği ve ardından yıkıma geçilebileceği bildirildi. Bazı bildirimlerin ekim başında konutların kapılarına asıldığı da aktarıldı.
Mahkeme 30 gün süre verdi
İstanbul 8. İdare Mahkemesi, tahliyenin hak sahipleri açısından telafisi güç ya da imkânsız zararlara yol açabileceğine dikkat çekti. Davalı taraflar olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ve Beykoz Belediyesi’nden, tahliye kararının idari ve hukuki gerekçelerini açıklamaları ve dayanak belgeleri sunmaları istendi. Mahkeme ayrıca 2018’deki riskli alan kararına karşı daha önce dava açılıp açılmadığının bildirilmesini talep etti.
İdarelere savunma için 30 gün süre tanındı ve bu süre boyunca tahliye işlemleri durduruldu. Haberlere göre ara karar oy birliğiyle alındı. Ancak kararın geçici nitelik taşıdığını belirtmek gerekiyor. Mahkeme, savunmalar ve istenen belgeler geldikten sonra yeniden değerlendirme yapacak. Dava açanların tahliye ve yıkım işlemlerinin iptalini de istediği, davanın esasına ilişkin kararın ise henüz verilmediği bildiriliyor. Kararın dava açmayan diğer hak sahiplerine nasıl yansıyacağı da tam karar metni ve sonraki işlemlerle netlik kazanacak.
Belediyeden 100 bin liralık taşınma desteği
Yargı süreci devam ederken Beykoz Belediyesi, dönüşüm alanındaki hak sahipleri için nakdi destek kararı aldı. Belediyenin duyurusuna göre Çubuklu B Bölgesi’nde 60 bin lira tahliye yardımı ve 40 bin lira taşınma yardımı olmak üzere toplam 100 bin liraya kadar destek verilecek. Bu desteğin, anlaşma kapsamında evini 20 Kasım’a kadar boşaltan malik, kiracı ve ayni hak sahiplerini kapsadığı açıklandı. Belediye, çalışmanın Bakanlığa bağlı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı koordinasyonunda yürütüldüğünü belirtti.
Mahkemenin durdurma kararıyla birlikte, desteğe bağlanan 20 Kasım şartının değişip değişmeyeceğine ilişkin yeni bir resmî açıklama ise henüz yapılmadı. Bu konu, hak sahiplerinin yakından izlediği başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
Kira yardımı tartışması sürüyor
Mahalle sakinlerinin en çok dile getirdiği sorunlardan biri, dönüşüm sürecinde öngörülen aylık 8 bin liralık kira yardımının bölgedeki kiraları karşılamaması. 12 Kasım’da basına konuşan bazı sakinler, kentsel dönüşüme karşı olmadıklarını, ancak hak kaybı yaşamadan ve ekonomik koşulları gözeten kalıcı bir çözüm istediklerini anlattı. Sakinler, ek kira desteğinin sözleşmelere eklenmesini talep ediyor.
Konu siyasetin de gündeminde. DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, 2 Kasım’da kamuoyuna yansıyan soru önergesiyle Bakanlıktan risk raporlarının, mülkiyet ve uzlaşma bilgilerinin açıklanmasını istedi. CHP İstanbul İl Başkanı Mehmet Ali Yüksel ise 13 Kasım’da mahalleyi ziyaret ederek sakinlere hukuki destek sözü verdi ve kira yardımının yetersiz olduğunu savundu.
Projenin uzun geçmişi
Çubuklu’daki dönüşüm süreci yeni değil. Mahallenin büyük bölümü ilk olarak 9 Aralık 2013’te proje alanı ilan edildi. 2018’deki riskli alan kararının ardından Beykoz Belediyesi, 2021’de KİPTAŞ’tan devraldığı proje kapsamında 269 bina, 485 konut ve 15 iş yerini içeren bir plan açıklamıştı. Bakanlık, 8 Şubat 2024’te bölgenin koruma amaçlı imar planlarını onayladı. Emlak Konut GYO’nun hak sahipliği tespit çalışmalarına Kasım 2025’te başladığı duyuruldu; aynı yılın aralık ayında da parselasyon uygulaması onaylanarak askıya çıkarıldı.
İstanbul’un deprem riski nedeniyle kentsel dönüşüm, Bakanlığın öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Çubuklu örneği ise riskli alan uygulamalarında hak sahiplerinin bilgilendirilmesi, geçici barınma koşulları ve yargı denetimi gibi başlıkların ne kadar belirleyici olduğunu yeniden gösterdi. Gözler şimdi idarelerin sunacağı savunmalara ve mahkemenin vereceği yeni karara çevrilmiş durumda.