Antalya’nın Kaş ilçesinde yer alan ve Likya Birliği’nin başkenti olarak bilinen Patara’da bulunan Osmanlı Devleti’nin 1906 yılında Afrika’daki toprakları ile iletişim için kurduğu ilk telsiz telgraf istasyonu müzeye dönüştürülecek. Patara Antik Kenti Kazı Başkanı ve Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Havva İşkan Işık, AA muhabirine, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2020’yi “Patara Yılı” ilan etmesiyle kente olan ilginin artacağına inandığını söyledi.
Işık, Patara’da antik tiyatro, hamam gibi yapıların dışında Türkiye’nin yakın tarihine iz düşürmüş, unutulmaması gereken bir tarihi büyüklüğü olan telsiz telgraf istasyonunun bulunduğunu belirtti. Işık, buranın Osmanlı Devleti’nin ilk telsiz telgraf istasyonu olduğunu bildirdi. Burada birkaç üniteden oluşan bir yapı bulunduğunu aktaran Işık, “Burada makine teçhizatının, telsiz telgraf araçlarının konulduğu bir yapı bulunmaktadır. Aslında lojmanları, depoları ve dört telsiz direğiyle büyük bir külliye niteliğindedir.” dedi.
Telsiz telgraf istasyonunun 1906’da açıldığına ve dönemin en son teknolojiyle donatıldığına dikkati çeken Işık, “Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’da son toprakları bugün Libya sınırları içerisinde yer alan Trablusgarp ve Derne. Sultan 2. Abdülhamid Han o dönemde İtalya gibi bazı devletlerin başka toprakları ele geçirme niyetlerinin olduğunu belirleyerek bu coğrafya ile Anadolu’nun haberleşmesinin çok büyük önem taşıdığını fark ediyor. O dönem aramızda önemli ilişkilerin bulunduğu Almanya’daki özel bir şirket aracılığıyla burası kuruluyor.” diye konuştu.
“Çağ açıcı bir gelişim olarak nitelendirebiliriz”
Buranın 2. Abdülhamid Han’ın ne kadar vizyoner bir bakış açısına sahip olduğunu gösterdiğini ifade eden Işık, o dönem devletin bütçesi için çok önem arz eden bir meblağ olan 12 bin Osmanlı lirası harcanarak istasyonun kurulduğunu söyledi. Osmanlı’nın bu parayı tek kalemde çıkarabilecek bir durumda olmamasına rağmen Libya ile bağın kopmaması önemsendiği için söz konusu meblağın gözden çıkarıldığını anlatan Işık, şunları kaydetti:
“Patara’daki istasyonun karşı taraftaki karşılığı ise Libya’nın Derne kentinde yer alıyor. Aradaki mesafe 850 kilometre. Bu kadar uzun bir mesafeyi o dönemde geçebilen başka bir telsiz telgraf yok. Çağ açıcı bir gelişim olarak nitelendirebiliriz bunu. Bu istasyonda günlük 4 bin kelimenin aktarılması hedefleniyor. Sultan Abdülhamid Han o dönem bu teknolojiyi öğrenmek için Türk mühendisler Galip ve Hasan beyleri de Almanya’ya gönderiyor. Ardından biri Patara’da diğeri de Derne’de görev yapıyor. O teknolojiye kendi öz gücümüzle sahip olma çabasını da görüyoruz. Gerçekten takdire şayan bir durum.”
